Wetsontwerp Opzoeken in documenten en databanken

8 oktober 2024 Belgische Kamer van volksvertegenwoordigers over de dringende versterking van de gerechtelijke politie en de opstelling van een nieuw drugsactieplan (ingediend door de heer Khalil Aouasti c.s.) VOORSTEL VAN RESOLUTIE

TOELICHTING

Dames en Heren, Dit voorstel neemt, met een aantal aanpassingen, de tekst over van voorstel DOC 55 2844/001. “De maffia neemt het land over.” Die straffe uitspraak liet de heer Ignacio de la Serna, de toenmalige voorzitter van het College van procureurs-generaal, in februari 2022 optekenen in de media.1 De indieners van dit voorstel van resolutie zijn van oordeel dat een dergelijke vaststelling door een van ‘s lands hoogste magistraten een krachtdadige politieke respons vereist.

Allereerst moet op het niveau van de Federale Politie en van het gerecht dringend worden opgetreden om een einde te maken aan de om zich heen grijpende drugshandel en het ermee gepaard gaande geweld. Dat is dus de eerste doelstelling van dit voorstel van resolutie. Vervolgens moet een dergelijke hoogdringende respons noodzakelijkerwijs worden gevolgd door een alomvattende reflectie over het Belgische drugsbeleid.

Daarbij moet men verder gaan dan de zuiver politionele en gerechtelijke aspecten, om aldus daadwerkelijk te komen tot een nieuwe geïntegreerde strategie op dit gebied. Dat is de tweede doelstelling van dit voorstel van resolutie. 1. De dringende respons: de gerechtelijke politie blijven versterken De versterking van de gerechtelijke politie is over het geheel genomen cruciaal om de strijd tegen de georganiseerde misdaad en de financiële criminaliteit voort te zetten.

Zo heeft de toenmalige voorzitter van het College van procureurs-generaal erop gewezen dat in de strijd tegen de zware en georganiseerde misdaad bepaalde arrondissementen, zoals Antwerpen en Brussel, niet langer in staat waren de nodige middelen te mobiliseren om hun onderzoeken uit te voeren. In één adem riep de magistraat op tot een dringende en grootscheepse herfinanciering van de departementen Justitie en Politie, naar Nederlands model.

De middelen van de Federale Gerechtelijke Politie (FGP) zijn inderdaad ruim onvoldoende om de hedendaagse uitdagingen het hoofd te bieden. Dat is onlangs gebleken uit gedachtewisselingen (in de verenigde commissies voor Binnenlandse Zaken, Veiligheid, Migratie en Bestuurszaken en voor Justitie) met de federaal https://www​.hln​.be​/binnenland​/tekort​-aan​-agenten​-om​ -georganiseerde​-misdaad​-tegen​-te​-gaan​-maffia​-neemt​-het​ -land​-over~af48739c​/

procureur, het College van procureurs-generaal, de Algemene directie van de gerechtelijke politie (DGJ) en de FGP. Nu de maffiaorganisaties letterlijk de oorlog hebben verklaard aan België, bevindt het land zich in een situatie van “gerechtelijke corona”, om de woorden van de toenmalige federaal procureur te gebruiken. Tientallen, honderden onderzoeken moeten worden stopgezet wegens een gebrek aan middelen, personeel, investeringen en aantrekkelijkheid van de job van speurder.

De indieners van dit voorstel van resolutie vinden die gang van zaken ontoelaatbaar en de Belgische democratie onwaardig. Dit raakt een kernopdracht van de Belgische Staat. Daarom is het de hoogste tijd om de lat hoger te leggen na de door de regering-Michel doorgevoerde rampzalige besparingen in deze diensten die strijden tegen de maffiaorganisaties. Die bezuinigingen – die de fractie van de indieners ten tijde van de regering-Michel zwaar op de korrel heeft genomen – hebben de Belgische Federale Gerechtelijke Politie in veel gevallen machteloos gemaakt tegen de georganiseerde misdaad en in het bijzonder de drugshandel in België.

Sterke centrale diensten zijn nodig, want die maffianetwerken hebben in tal van Belgische gemeenten aanzienlijke schadelijke gevolgen. Sterke centrale diensten zijn eveneens nodig ter ondersteuning van de lokalepolitiezones, om de handel aan te pakken die de politiezonegrenzen overschrijdt. Uit de hoorzittingen atie van de FGP is gebleken dat die netwerken sterk georganiseerd en bijzonder gewelddadig zijn.

Tot slot zijn sterke centrale diensten nodig omdat er miljarden euro’s in het geding zijn. De Staat moet zichzelf de middelen geven om die miljarden op te sporen en terug te vorderen. Aldus kan hij, in fine, zijn veiligheids-, gerechtelijk en sociaal beleid financieren, naar het voorbeeld van andere Europese Staten. De situatie is hoogdringend omdat de FGP te maken krijgt met dossiers die dreigen te verjaren of te worden geseponeerd.

In dat verband moet de strijd tegen de drugshandel een absolute prioriteit zijn voor de Belgische Staat. Die strijd moet op alle niveaus worden gevoerd: politioneel, gerechtelijk, sociaal, maar ook op het vlak van de volksgezondheid want de drugshandel speelt in op de wet

van vraag en aanbod, zoals de procureur des Konings van Antwerpen tijdens de hoorzitting in herinnering heeft gebracht. De focus van de indieners ligt op de strijd tegen die handel en tegen de netwerken erachter. De uitdaging is enorm, zoals blijkt uit het Sky ECC- dossier (de grootschalige operatie tegen de drugshandel met, in maart 2022, de ontmanteling van Sky ECC, een door criminele organisaties gebruikt versleuteld communicatiesysteem).

Het kraken van de software en de toegang tot tal van gegevens leverde resultaat op: in de haven van Antwerpen werd meer dan 90 ton cocaïne onderschept, bijna 60 miljoen euro werd in beslag genomen en 888 mensen werden verhoord. Ter illustratie: de ruim 90 ton cocaïne alleen al heeft een verkoopwaarde van ruim 4,5 miljard euro. Ondanks hun beperkte middelen hebben de Belgische ordediensten de georganiseerde misdaad een immense klap toegebracht en gaan ze onverdroten verder.

Tot op heden werden meer dan 2400 verdachten geïdentificeerd, van wie slechts 62 % bekend was bij de politiediensten; sinds februari 2021 vonden er meer dan 600 arrestaties plaats tijdens 41 operaties. De indieners van dit voorstel van resolutie hebben het grootste respect voor dit onvermoeibare werk van de Belgische ordediensten. Helaas is de werklast dermate hoog dat deze aangelegenheid door het gebrek aan politiemensen niet optimaal kan worden aangepakt.

Nochtans is dit een unieke kans om ervoor te zorgen dat deze drugsmaffia niet langer voet aan de grond heeft in België. Meer dan 700 van de 2300 onderzoekers hebben zich voltijds toegelegd op Sky ECC. Dat ene dossier vergde dus de inzet van ruim een kwart van de personeelssterkte van de FGP. De strijd tegen de maffiaorganisaties achter die handel moet dus een nationale prioriteit zijn. De drugshandel financiert niet alleen een parallelle economie en de zware internationale criminaliteit, maar heeft ook rechtstreekse schadelijke gevolgen voor de bevolking.

Door die handel komen bepaalde bevolkingsgroepen midden in de strijd tussen de verschillende misdaadgroepen terecht. Dat geweld is van een dergelijke omvang dat de politiezones in Antwerpen, of recenter in Brussel, over te weinig middelen beschikken om het geweld in hun eentje aan te pakken. Daar gaat dit voorstel van resolutie in de eerste plaats over. Toegespitst op de bevoegdheden van de FOD Binnenlandse Zaken en de FOD Justitie roept het

de regering op te blijven inzetten op een ambitieus beleid inzake de gerechtelijke strijd tegen de drugshandel en de organisaties die die handel mogelijk maken. Een dergelijk beleid is onontbeerlijk om die drugshandel en de organisaties te ontmantelen en de lokale zones en overheden te ondersteunen. Men mag zich niet beperken tot enkele punctuele maatregelen ten behoeve van specifieke zones. Er is een alomvattende nationale aanpak nodig.

Op 17 juni 2022 heeft de regering een belangrijke stap gezet om de federale en gerechtelijke politie te herfinancieren en begin 2023 heeft ze een nationaal “drugscommissariaat” opgericht, maar er is meer nodig. 2. De uitwerking van een nieuw drugsbeleid Hoewel de situatie zo spoedeisend is dat het drugsprobleem dient te worden aangepakt met focus op de politionele en de gerechtelijke aspecten, is het voorts duidelijk dat er in België op middellange termijn een omvattend, vernieuwd, geïntegreerd en wetenschappelijk onderbouwd drugsbeleid moet komen, zoals voorgesteld in het kader van de mede door Belspo (federaal wetenschapsbeleid) gefinancierde werkzaamheden van de interuniversitaire onderzoeksgroep EVADRUG (Evaluation of the Belgian Drug Policy), met name in zijn studie Een evaluatie van het Belgisch drugsbeleid2.

Sinds de beleidsnota van de federale regering van 19 januari 2001 over het drugsprobleem en de gezamenlijke verklaring van 25 januari 2010 van de Interministeriële Conferentie Drugs, met als titel Een globaal en geïntegreerd drugsbeleid voor België, werd immers geen enkel document ter structurering van het Belgische beleid uitgebracht. Een en ander vormt het tweede oogmerk van dit voorstel van resolutie.

Zonder te willen vooruitlopen op de toekomstige werkzaamheden aangaande de inhoud van dat plan zijn de indieners van dit voorstel van resolutie van oordeel dat de nieuwe fundamenten van dat Belgische drugsbeleid in de eerste plaats gericht moeten zijn op de volksgezondheid en meer bepaald op preventie, bijstand en risicobeperking (bijvoorbeeld via een wettelijk kader voor risicobeperkende gebruiksruimtes of via de veralgemening van de drugsbehandelingskamers (DBK’s) bij de correctionele rechtbanken).

Daarbij mogen evenmin de strikt geregelde mogelijkheden voor depenalisering over Ch. Colman, E. Blomme, P. Nicaise, F. Vander Laenen, T. Decorte, L. Godderis, V. Makola, M. De Pau, An evaluation of the Belgian drug policy, 2021, Belspo. De samenvatting is beschikbaar in het Frans en het Nederlands.

het hoofd worden gezien. Ook die vormen een manier om de drugshandel te bestrijden. Dit vereist nadere reflectie en een breed nationaal debat.

De Kamer van volksvertegenwoordigers, A. wijst op de hoorzittingen in de verenigde comen Bestuurszaken en voor Justitie over het gebrek aan middelen bij de Federale Gerechtelijke Politie; B. wijst op de besprekingen binnen de regering over de herfinanciering van de Federale Politie en in het bijzonder de Federale Gerechtelijke Politie, alsook op de beslissingen ter zake van de Ministerraad van 17 juni 2022; C. maakt zich zorgen over de toename van het aantal wandaden, misdrijven en misdaden die verband houden met de drugshandel en met de maffiaorganisaties die die handel in België mogelijk maken; D. wijst op de oprichting van een nationaal drugscommissariaat; E. benadrukt dat het belangrijk is dat de FOD Binnenlandse Zaken en de FOD Justitie over krachtige centrale diensten kunnen beschikken om de drugshandel op transversale wijze te bestrijden en de lokale overheden en politiezones daadwerkelijk te ondersteunen in hun strijd tegen misdrijven die in het kader van de drugshandel worden gepleegd, maar ook om die handel te ontmantelen en de daders voor de rechter te brengen; F. wijst op de studie van de onderzoeksgroep binnen EVADRUG, waaruit blijkt dat de recentste basisdocumenten van het Belgische beleid inzake het drugsvraagstuk verouderd zijn en dat bijgevolg in het raam van een beleidscyclus een nieuwe, wetenschappelijk onderbouwde strategie tot stand moet worden gebracht, waaraan ook een actieplan moet worden gekoppeld; G. wijst op de noodzaak om in de Belgische Federale Staat alle stakeholders, in de eerste plaats de deelstaten maar ook de verenigingswereld en de academische en wetenschappelijke wereld, te betrekken bij de uitwerking van dat geïntegreerde beleid; Verzoekt de federale regering: 1. de strijd tegen de drugshandel te blijven opvoeren door de nodige personele, logistieke en budgettaire middelen vrij te maken voor de Federale Politie en de Federale Gerechtelijke Politie, en in dat verband de gepaste ondersteuning te bieden aan de lokale politiezones;

2. derhalve een ruime denkoefening op gang te brengen, teneinde in België te kunnen beschikken over een geïntegreerd, vernieuwd en wetenschappelijk onderbouwd drugsbeleid en een beleid inzake de strijd tegen verslaving, zoals voorgesteld in de studie van de interuniversitaire onderzoeksgroep EVADRUG. 28 augustus 2024