Advies MEVROUW Eliane TILLIEUX en de heer Gaëtan VAN GOIDSENHOVEN (S.)

7-294-1 (Senaat) EUROPESE RAAD VAN STAATSHOOFDEN EN REGERINGSLEIDERS VAN 21 EN 22 OKTOBER 2021 Briefing NAMENS HET FEDERAAL ADVIESCOMITÉ VOOR DE EUROPESE AANGELEGENHEDEN UITGEBRACHT DOOR MEVROUW Eliane TILLIEUX en de heer Gaëtan VAN GOIDSENHOVEN (S.) 1_Uiteenzetting door de eerste minister 3 1. vragen van de leden 8 U. Antwoorden van de eerste minister 16 IV. Replieken 1 bocss 2344/001 (Chambre) 7-294/1 (Sénat) wet generen ses wt Da am TAN a En rlr MENT EUROPÉEN ween a weven eosscoooo Serena men ang nend Ei eo | VEE vaer e aog Dawes en Heren, Vergaderingen van de staatshoofden en regeringsleiders van de Europese Unie (EU) worden doorgaans voorafgegaan en/of gevolgd door een vergadering in het Federaal Parlement tussen de eerste minister en de leden van het Federaal Adviescomité voor Europese Aangelegenheden. Op 19 oktober 2021 heeft de eerste minister een voorbeschouwing gegeven van de Europese Raad van 21 en 22 oktober 2021

INLEIDING DOOR DE KAMERVOORZITSTER

Het Adviescomité heeft het genoegen de eerste minister te verwelkomen, die niet alleen zal ingaan op de agendapunten van de Europese Raad van 21 en 22 oktober aanstaande maar ook - en misschien vooral - op de standpunten die België er zal verdedigen. Het eerste agendapunt is COVID-19 en de lessen die werden getrokken uit de vaccinatiestrategieën. Het volgende punt op de agenda is de digitale transformatie en het belang van de digitale connectiviteit en van de wereldwijde partnerschappen. Vervolgens zullen de EU-leiders de recente stijging van de energieprijzen bespreken. Daarna zal de tenuitvoerlegging van de conclusies van juni 2021 betreffende de migratiesituatie worden geëvalueerd. De Europese Raad zal een strategisch debat over het handelsbeleid van de EU voeren en zich over de buitenlandse betrekkingen buigen, waarbij de aandacht meer bepaald zal gaan naar de ASEM-top, de top van het Oostelijk Partnerschap en de top over de klimaatverandering van 31 oktober tot 12 november 2021 in Glasgow.

1 - UITEENZETTING

DOOR DE EERSTE MINISTER De agenda van de volgende Europese Raad bevat zes thema's: de strijd tegen COVID-19, de digitale agenda, energie, migratie, handel en buitenlandse betrekkingen. COVID-19 In de strijd tegen COVID-19 blijft waakzaamheid geboden. We zien andermaal een snelle stijging van het vocss 2344/001 (Chambre) aantal besmettingen in de hele Europese Unie, al blijft de stevigheid van de gezondheidszorgstelsels nog intact. ‘Tegelijk blijft de vaccinatiegraad in bepaalde lidstaten uiterst laag. Dat is ook een aspect waaraan tijdens deze Europese Raad aandacht zal moeten worden besteed. ‘Te verwachten valt dat er discussies zullen worden gevoerd over de evaluatie van de stijging van de besmettingscijfers en over de houding van de lidstaten ten aanzien van de boosterdosissen van de vaccins. Zoals geweten, heeft België daartoe de nodige reserves aangelegd via het Europees programma voor de ‘aankoop van vaccins. Bovendien schuift België in dit debat meer bepaald vier aandachtspunten naar voren: - de wederzijdse erkenning van de COVID-19certificaten met derde landen versnellen; - steun verlenen aan het voorstel van de HERA en dus streven naar een veerkrachtiger optreden bij toekomstige gezondheidscrises; - andermaal pleiten voor meer internationale solidariteit; - steun uitspreken voor de intentie van de Europese Commissie om op het einde van 2021 een punt te zetten achter het stelsel voor de machtiging van de uitvoer van vaccins Digitale Agenda De discussie over de digitale agenda beoogt een stand van zaken te maken van de lopende legislatieve voorstellen en in het bijzonder de uitvoering van het digitale kompas. Ons land wil dat Europa zijn plaats inneemt en de nodige ruimte voor zichzelf creëert, met name ten aanzien van de grote digitale bedrijven. Verder vragen we voldoende ambitie te tonen om tot een Europese Cyber Resilience Act te komen. Zo een juridisch kader van certificering van digitale producten moet de Unie toelaten om sneller en beter gecoördineerd te reageren op cyberaanvallen tegen onze instellingen en bedrijven. ‘Tot slot steunt ons land de intentie van de Unie om tot een Europese Chips Act te komen. Dit moet ertoe bijdragen dat Europa zijn waardenketen in de ontwikke ling en de productie van halfgeleiders strategischer kan ontwikkelen. De grote buitenlandse afhankelijkheid van productie van halfgeleiders dient gecorrigeerd te worden. Daarnaast moeten we de voorsprong inzake onderzoek die we vandaag nog hebben, en waarbij ons land met IMEC aan de absolute top staat, in de komende jaren vrijwaren én aanwenden om nieuwe markten in Europa te creëren in het licht van de brede introductie van 5G en de voorbereiding voor 6G. Energie Door de snelle stijging van de energieprijzen tijdens de voorbije maanden kon deze Europese Raad het energiedebat niet uit de weg gaan. In dit debat wil België een onderscheid maken tussen twee aspecten. Op korte termijn moet de nadruk liggen op het opvangen van de rechtstreekse gevolgen van de prijzen voor de burgers en de ondernemingen en in het bijzonder de kmo's. Daartoe moeten vooral de lidstaten de nodige maatregelen nemen. Dat is trouwens wat België heeft gedaan. De door de Commissie voorgestelde toolbox biedt interessante maatregelen om de schommelingen op korte termijn op te vangen. Op langere termijn zal moeten worden uitgemaakt waar aanpassingen nodig zullen zijn om het Europese energiebeleid beter te wapenen tegen die prijsschommelingen. De eerste minister verwacht dat het debat in de Raad zich daarop zal toespitsen. Wat dat laatste aspect betreft, zal het zaak zijn te voorzien in bijkomende langetermijninstrumenten om de prijsschommelingen te kunnen opvangen. Voor België zouden die instrumenten er kunnen komen onder de vorm van een stijging van de capaciteiten voor gasreserves en van de uitbreiding van de mogelijkheid gebruik te maken van langetermijncontracten. Een delicater onderwerp is volgens de eerste minister de herziening van de werking van de energietarifering op de markt. Er zal een evenwicht moeten worden gevonden tussen de stabilisering van de prijzen bij een snelle stijging en het behoud van de stimulans om de overgang naar hernieuwbare energiebronnen te bespoedigen; België moet de ambitie hebben de productie van dergelijke energiebronnen op nationaal niveau te maximaliseren. Migratie De discussie over migratie op deze Raad is een opvolging van de discussie in juni 2021. De nadruk ligt daarom op de externe dimensie van het migratiebeleid: - een versterking van de beveiliging van onze buitengrenzen, die gericht is op een snellere en dus humane behandeling van asielaanvragen; - betere relaties met transitlanden en nauwere opvolging van akkoorden voor terugkeer met landen van oorsprong, met strikt respect voor fundamentele rechten en internationale afspraken. ‘Ons land zal zich solidair en humaan blijven opstel len in deze discussies. Maar dit kan enkel op basis van wederzijdse solidariteit, en een correcte uitvoering van gemaakte afspraken. Met het feitelijke failiet van het Dublin-systeem is dit niet langer het geval. Ons land blijft daarom druk uitoefenen om verdere stappen te zetten in de discussies over het migratiepact. Met de toenemende secundaire bewegingen, waarvan we ook in ons land de impact zien, blijft de urgentie hiertoe torenhoog. Enkel een structurele benadering kan het migratievraagstuk stabiliseren. Ad-hocoplossingen zijn geen oplossingen, verzwakken onze solidariteit en ondergraven de legitimiteit van onze inspanningen - ook in de ogen van onze eigen bevolking. Handel Er is een eerste algemene gedachtewisseling over handel gepland. Het is niet de bedoeling specifieke conclusies aan te nemen Voor België blijft het handelsbeleid een belangrijke hefboom voor de Belgische actie in het buitenland; dat beleid is van wezenlijk belang voor de Belgische welvaart en is een instrument om de transitie en de doelstellingen van strategische autonomie te verwezenlijken. Niettemin is er de vaststelling dat de huidige weerslag van het Belgische handelsbeleid sterk is verzwakt. Ons land slaagt er onvoldoende in de handel uit te bouwen in een strategisch en offensief beleid. Er worden zoveel doelstellingen aan het Belgische handelsbeleid gekoppeld dat het moeilijker dreigt te worden te wegen op onze partners. Daarom zal België een strategische evaluatie van zijn handelsbeleid vragen. Wat de inhoud betreft, rist de vraag hoe de handel kan worden aangewend als instrument voor de transitie en zal de agenda over de open strategische autonomie moeten worden vastgelegd. Ook wat de procedure betreft, dient erop te worden toegezien dat het beleid zich het handelsbeleid eigen maakt vanaf het begin van de onderhandelingen. In dat verband zou de wijze waarop de heer Barnier de onderhandelingen over een handelsovereenkomst met het Verenigd Koninkrijk heeft gevoerd ons land tot voorbeeld kunnen strekken. Externe relaties Op vlak van externe betrekkingen wordt een bespreking gepland van de aanstaande COP26 over klimaat, en worden de aankomende toppen met ASEM en landen van het Oostelijk partnerschap voorbereid Situatie van de rechtstaat in Polen ‘Tot slot gaat de eerste minister nog in op het recente arrest van het Poolse grondwettelijke Hof over de pri mauteit van EU-recht. Deze uitspraak stelt een fundamenteel probleem voor de Europese rechtsorde. Het cement van onze Unie is het vertrouwen dat lidstaten in elkaar stellen om onze samenwerking te organi seren. Dit vertrouwen wordt bewaakt door het Europese Hof van Justitie. Wanneer deze rol op een flagrante wijze wordt betwist door één lidstaat, dan raakt dit alle 26 andere lidstaten. Dit zal zich laten voelen doorheen onze onderlinge samenwerking binnen de interne markt en Schengen, onze vier fundamentele vrijheden en dus de basiswerking van de Unie. Dit arrest is dan ook een directe bedreiging voor onze welvaart en veiligheid, ook in België, waartoe Europese samenwerking essentieel is. Dit arrest mag ons ook niet afleiden van het echte debat, te weten de rol van een functionerende rechtstaat in Polen. De onafhankelijkheid van het gerecht staat onder een ongeziene druk. Dit is in de eerste plaats problematisch voor de Poolse burgers, voor het respect van hun basisrechten binnen zoals alle andere Europese burgers, maar het is ook diep problematisch voor onze vele bedrijven en ondernemers actief in Polen. De Raad zal donderdag het gesprek aangaan met eerste minister Moraviecki. Voor de eerste minister geldt in dit stadium maar één punt: hoe ziet de Poolse regering de volgende stappen, hoe zal het dit arrest ten uitvoer leggen, en wat betekent dit voor haar engagementen en samenwerking binnen de Unie? Want het Europees Hof kapitelen is één ding. Het feit blijft dat er een Europese arbiter nodig is voor Europese bevoegdheden, voor onze collectieve samenwerking. Dat is de werkelijke keuze waar we voor staan: wie overtuigd is van de noodzaak van Europese samenwerking, van de noodzaak van één Europese markt, van het vrij verkeer van personen, die heeft een Europees Hof te aanvaarden. Aan die logica valt niet te ontsnappen. En dus wil de eerste minister van de Poolse regering horen hoe zij de toekomst van hun samenwerking met ons land en met de andere 25 lidstaten binnen de Unie ziet. Il. - VRAGEN VAN DE LEDEN Mevrouw Anneleen Van Bossuyt (Kamer, N-VA) wenst over volgende punten tussen te komen: De digitale transformatie We hebben de houding van Frankrijk gezien naar aanleiding van AUKUS, het trilateraal veiligheidspact tussen Australië, het Verenigd Koninkrijk en de Verenigde Staten. Frankrijk heeft ermee gedreigd het handels- en technologisch overleg van de EU met de VS uit te stellen. Dit is gelukkig niet gebeurd. Tijdens zijn uiteenzetting heeft de eerste minister gewezen op de Europese Chips Act. Vlaanderen staat met IMEC op wereldniveau. De grote buitenlandse afhankelijkheid van chips dient gecorrigeerd te worden ‘omdat het tot grote problemen leidt, zoals bij Volvo in Gent waar men de productieketen heeft moeten stil leggen. Wat zal de eerste minister ondernemen om de ontwikkeling en de vervaardiging van chips in ons land mogelijk te maken? De energieproblematiek De EU heeft voorgesteld om op Europees niveau gasreserves aan te kopen. Is België daar voorstander van? Is het wenselijk dat de EU een beheerder en verdeler van gasvoorraden wordt? Hoe moet de EU zich opstellen ten aanzien van Rusland, dat de ene dag aankondigt meer gas te zullen leveren aan Europa en de volgende dag zich weer anders opstelt wat tot beursschommelingen leidt? Spreekster verwijst naar het bezoek van de eerste minister aan de Spaanse premier. Zij verwondert zich over diens uitspraak als zou hernieuwbare energie de goedkoopste energiebron zijn. Hoe kan men deze uitspraak rijmen met de bevinding dat de miljardeninvesteringen van Duitsland, een gidsland in de hernieuwbare energie, niet geleid hebben tot lagere energieprijzen. De energieprijzen zijn er zelfs hoger dan in België Japan wenst een CO reductie van 46 % te realiseren tegen 2030 door 30 kernreactoren opnieuw op te starten. Negen landen, waaronder Nederland, hebben een gezamenlijke brief ondertekend om meer in te zetten op kernenergie. Frankrijk hoort hier ook bij. Welk standpunt zal de eerste minister innemen als het vraagstuk over kernenergie op de Europese Raad ter sprake komt? Mevrouw Van Bossuyt vindt de uitspraak van de eerste minister, als zou het Dublin-systeem failiet zijn, zeer merkwaardig. In het licht van de dramatische gebeurtenissen aan de grens tussen Polen en Belarus, waar de illegale migranten worden gebruikt als een menselijk schild, is er sprake van het eventueel terugdringen van illegale migranten te legaliseren. Wat is het Belgisch standpunt hierover? De open strategische autonomie is zeer belangrijk voor ons land. Onder president Trump zijn de importheffingen op Europees staal en aluminium ingevoerd. Zal de eerste minister ervoor pleiten om deze heffingen opnieuw op te heffen? Naar aanleiding van AUKUS heeft Frankrijk de besprekingen aangaande het vrijhandelsakkoord EUAustralië opgeschort. Zal België ervoor pleiten dat de onderhandelingen terug worden opgestart? Tijdens het recente bezoek aan de Spaanse premier heeft de eerste minister zich zeer positief opgesteld ten aanzien van Spanje. Het trio-voorzitterschap van de EU zal België niet alleen met Spanje, maar ook met Hongarije opnemen. Zal de eerste minister eenzelfde charmeoffensief aan de dag leggen ten aanzien van Hongarije? ‘De heer Samuel Cogolatí(Kamer, Ecolo-Groen) brengt volgende punten onder de aandacht: Klimaat Spreker beklemtoont dat er een sterk antwoord moet komen op de klimaatproblematiek. Afgelopen zomer hebben de overstromingen in onze regio en de bosbranden in de Zuidelijke lidstaten aangetoond dat de klimaaturgentie overal voelbaar is. Het is dan ook belangrijk dat de EU tijdens de aanstaande COP26 over het klimaat in Glasgow met één stem zou spreken en tot krachtdadige aanbevelingen zou komen op basis van het actieplan Fit For 55. Tijdens de laatste Klimaattop heeft België de fossiel prijs gekregen omwille van het gebrek aan ambitie dat ons land aan de dag legde op het gebied van klimaat. Hopelijk krijgt ons land in Glasgow een andere prijs. België moet een leider worden op het gebied van kli maat- en energietransitie. De opwarming van de aarde zou tot 1,5 °C beperkt moeten blijven. Om te voorkomen dat we de 1,5 °C-grens overgaan, kan er nog maximaal zo'n 350 gigaton CO, worden uitgestoten. Gaan we binnen acht jaar over die grens heen, dan rest er ons weinig tijd. De voorstel len voor nieuwe kerncentrales kunnen geen antwoord bieden, want die kunnen ten vroegste tegen 2040 klaar zijn. Maatregelen op korte termijn dringen zich op om wereldwijd lijnen in beweging te brengen. Welke initiatie ven zal de eerste minister hiervoor aan de dag leggen? We worden geconfronteerd met zeer hoge energieprijzen. Voor gas, steenkool en uranium stijgt de koers exponentieel. De scherpe prijsstijgingen zijn te wijten aan het politiek nietsdoen van de afgelopen jaren. We zijn in België voor 90 % afhankelijk van energie-invoer. België is slechts voor 4 % afhankelijk van de invoer van Russisch gas en betrekt voornamelijk haar gas uit de gasvelden van de Noordse kusten De heer Cogolati pleit voor een Europese energieunie. Dit is de enige manier om minder onafhankelijk te zijn van de schommelingen in de energieprijzen. We moeten treden uit de beperkte energievisie en investeren in interconnecties. Binnenkort zal de eerste minister het energie-eiland in de Noordzee inhuldigen. Interconnecties, met de rest van Europa zijn van groot belang. We moeten zonne-energie uit Zuid-Europa, onder andere uit Andalusië, kunnen benutten en goedkope offshore energie uit Denemarken invoeren. Welke maatregelen zal de eerste minister verdedigen op de Europese Raad opdat alle burgers voordeel zouden kunnen putten uit dit energiebeleid? De groene energietransitie moet een goede zaak worden voor alle Europese burgers. De rechtsstaat in Polen De heer Cogolati vindt het een goede zaak dat het recente arrest van 7 oktober 2021 van het Pools Grondwettelijk Hof besproken wordt tijdens de Europese Raad. Dit punt stond aanvankelijk niet officieel op de agenda. Deze Poolse uitspraak brengt de Europese eenheid in gevaar en ondermijnt de juridische fundamenten waarop het Europese project berust. Welke concrete maatregelen zal de eerste minister voorstellen om het conditionaliteitsmechanisme op te starten waarmee we kunnen komen tot het opschorten van de toekenning van Europese fondsen aan een lidstaat die manitest de principes van de rechtsstaat miskent? De ASEM-top In het licht van de ASEM-top verwijst spreker naar de dreigende taal van China ten opzichte van Taiwan. Dit is een gevaarlijke ontwikkeling, niet alleen voor de vrede in Azië, maar ook voor de hele wereldvrede. Zal de dreigende taal van China ten aanzien van Taiwan ook ter sprake komen tijdens de Europese Raad aan de vooravond van de ASEM-top? De heer André Flahaut (Kamer, PS) dringt aan op internationale solidariteit bij het leveren van de vaccins. België is een goede leerling, maar andere lidstaten, zoals Duitsland, talmen of komen hun beloftes en verbintenis sen niet na. Wanneer zullen de patenten voor de vaccins tijdelijk worden opgeheven? Het probleem is wereldwijd en betreft niet alleen de buurlanden Voorts klaagt spreker de knelpunten aan inzake migratie, waarbij de migranten worden ingezet als chantagemiddel. We hadden dit al met Turkije, en nu met Polen. Dit is onaanvaardbaar. De heer Flahaut betreurt dat de Europese defensie niet op de agenda staat van de Europese Raad. Dit is verrassend, zeker na de dramatische terugtrekking uit Afghanistan. We moeten als EU onze beslissingscapaciteit verder ontwikkelen. Zijn er inzake de stijging van de energieprijzen concrete oplossingen die de eerste minister op de Europese Raad op tafel kan leggen en die inspirerend kunnen zijn voor de Europese partners? De heer Pieter De Spiegeleer (Kamer, VB) laakt de gedweeë en makke houding van België. Hij stelt dat het allerminst de taak van België is om inzake de kwestie Polen als scheidsrechter op te treden. Wat de toetredingsgesprekken van de landen van de Westelijke Balkan betreft, heeft hij niets gehoord in de uiteenzetting van de eerste minister. De EU-Top in Slovenië handelde daar specifiek over. Dit dossier blijft aanslepen. Waarom blijft België in dit dossier energie steken en waarom steekt men de toenaderingsgesprekken niet definitief in de koelkast? De eerste minister blijft, net zoals de Europese Unie, deze soevereine staten als één geheel beschouwen alsof het Joegoslavië van Tito nog zou bestaan. Eerder dan de toenaderingsgesprekken, zouden bilaterale gesprekken met deze Staten bovenaan de agenda moeten worden geplaatst, zeker in het licht van migratie en de Balkanroute. De heer Michel De Maegd (Kamer, MR) wijst op volgende punten: De stijgende energieprijzen kennen verschillende uiteenlopende oorzaken, zoals de economie die in Azië een heropleving kent en de hogere vraag naar aardgas aldaar wat zijn impact heeft op Europa. Voorts zijn er conjuncturele redenen. De gasvoorraad van Europa ligt op het laagste niveau sinds zes jaar. De CO,-prijs in Europa stijgt sterk (61 euro per ton), wat de prijs voor aardgas sterk opdrift. Steenkool wordt minder competitief. Er is minder opbrengst uit windenergie. Er zijn verschil lende onderhoudswerken aan centrales. We moeten beter gewapend zijn tegen de prijsschommelingen en langetermijninstrumenten ontwikkelen. Ook op korte en middellange termijn is actie nodig. De Europese strategische gasreserve moet worden geanalyseerd. Spanje en Frankrijk hebben gecoördineerde maatregelen gesuggereerd. De heer De Maegd vraagt of de eerste minister contact heeft opgenomen met zijn collega's, ‘om gewapend te zijn tegen toekomstige abrupte prijsstijgingen van gas en elektriciteit De eerste minister wees op het failiet van het akkoord van Dublin en hij sprak van de spanningen aan de grens met Polen, Letland en Litouwen. Deze landen kampen met een sterke stijging van migranten uit het Midden-Oosten die via Belarus deze landen binnenkomen. Belarus misbruikt de migranten voor politieke doeleinden. Polen verhindert aan de oostgrens ngo's om de vluchtelingen te helpen en verbiedt de toegang aan journalisten tot het gebied. De heer De Maegd vraagt. wat de Unie onderneemt om het hoofd te bieden aan deze acute crisis? Polen Het arrest van het Pools grondwettelijk hof stelt de primauteit van het Europese recht in vraag. De Europese commissievoorzitster heeft gesteld dat het Europese recht primeert op het nationale recht, ook als dat grondwettelijke bepalingen van de lidstaten zijn. Wat zal er nu gebeuren? De heer De Maegd beklemtoont de voorwaardelijkheid van de toekenning van Europese fondsen. Wie kiest voor de EU moet de beginselen van het Europese recht respecteren. De heer Jan Briers (Kamer, CD&V) vindt de cyberveiligheid een belangrijk aandachtspunt. We zouden moeten kijken hoe we in Europa de chipproductie kunnen versterken. Hij vraagt of de bewering van Poetin klopt dat de problemen te wijten zijn aan het feit dat Europa, geen voldoende gasvoorraad heeft willen aanleggen. We moeten eveneens de Europese houtproductie veiligstellen. Spreker onderschrijft de houding van de eerste minister ten aanzien van Polen. Wat is de Europese houding ten aanzien van Taiwan? Wat de Westelijke Balkan betreft, waarschuwt de heer Briers ervoor dat deze landen in de invloedssfeer belanden van China en Rusland. We mogen deze landen niet zomaar laten vallen. De heer Patrick Dewael (Kamer, Open Vld) wenst enkele vragen te stellen rond de kwestie Polen en het energiedossier. De heer Dewael drukt zijn waardering uit voor het feit dat de kwestie Polen op de Europese agenda wordt geplaatst. België legt de nadruk op het feit dat de toetreding tot een organisatie impliceert dat men de spelregels van deze organisatie respecteert. Er moet op alle domeinen een gelijk speelveld zijn ten bate van alle burgers en bedrijven. Als er conflicten zijn, speelt de primauteit van het Europees recht en er is een Europees Hof dat hierover waakt. Als men dit niet respecteert, dan levert men de Europese bedrijven en burgers uit aan de willekeur van elke individuele lidstaat. Het gelijk speelveld en het respect voor de spelregels zijn fundamentele beginselen voor de toekomst van de EU en voor de toekomst van de burgers en de bedrijven. De heer Dewael vraagt wat nu de volgende opties zijn als een land de Europese regels niet respecteert. Het betrokken land kan dan de EU verlaten, maar een grote meerderheid van de Poolse bevolking is ervoor gewonnen om verder lid te blijven van de EU. Wat kunnen we dan doen om het primaat van het Europees recht op te leggen? Het rechtsstaatsmechanisme (waarbij het verkrijgen van Europese middelen wordt gekoppeld aan het respect van de Europese waarden) is aangenomen en de vraag is of we dit effectief in de praktijk zullen toepassen. De optie van een inbreukprocedure zou nutteloos kunnen blijken omdat Polen die uitspraak dan toch naast zich neerlegt. Welke instrumenten zal men dan wel bepleiten? Zouden de 57 miljard euro aan middelen die voor Polen bestemd zijn, kunnen worden geblokkeerd in afwachting van meer duidelijkheid? De stijgende energieprijs baart overal in Europa grote zorgen. Tijdens de informele bijeenkomst in Slovenië is dit thema uitvoerig aangekaart. De Nederlandse minister-president heeft ervoor gepleit om in kaart te brengen waarom de prijzen in Europa zo stijgen. Welk standpunt heeft ons land op dat ogenblik ingenomen? Een aantal Zuid-Europese landen dringt bij de Europese Commissie aan op een toolbox om de energieprijzen te drukken. Welk standpunt zal ons land innemen tijdens de Europese Raad? Mevrouw Vicky Reynaert (Kamer, Vooruit) brengt de kwestie Polen, de Europese handelsrelaties en de ongelijke toegang tot de vaccins onder de aandacht. Spreekster steunt het standpunt van de eerste minister ten aanzien van Polen. Polen behoort tot de Europese familie, maar de huidige problemen zijn het gevolg van een extreem nationalistische en ultraconservatieve regering die de fundamenten van de Europese rechtsstaat ondermijnt en de Poolse burgers onder druk stelt. De politieke beïnvloeding van het Pools Grondwettelijk Hef, de afbraak van de rechtsstaat, de schending van de mensenrechten, de schending van de vrijheid van de onafhankelijke media en van de rechten van de minderheden, dit alles is onaanvaardbaar. De vraag is welk model wij als samenleving willen. Zal ons land ervoor pleiten om de middelen uit het Europees herstelfonds te blokkeren en het rechtsstaatsmechanisme in het kader van de meerjarenbegroting te activeren? 'De Europese handelsrelaties De Europese Raad zal een strategisch debat voeren rond het Europees handelsbeleid. De fractie van mevrouw Reynaert is voorstander van open handelsrelaties, maar dan gekoppeld aan bindende en afdwingbare voorwaarden op het gebied van mensenrechten en sociale en leefmilieunormen. Dit is ook afgesproken in het federaal regeerakkoord. Voorstellen van de Europese Commissie over “due diligence” inzake handelsbeleid en een invoerverbod van producten die onder dwangarbeid zijn vervaardigd, werden aangekondigd, maar worden verder uitgesteld. De tijd wordt intussen wel een beetje krap. De Europese Commissie heeft niet veel tijd meer ‘om deze voorstellen waar te maken. Kan de eerste mi nister vanuit de Europese Raad een signaal geven dat hier vaart achter zou worden gezet? De eenzijdigheid van de toeleveringsketens is een zwak. punt gebleken tijdens de coronapandemie. Daarom is, het belangrijk om de kloof te dichten tussen gezondheid en handel. De EU moet een leidende rol spelen in de onderhandelingen rond een internationaal pandemieverdrag. Tevens moet er een internationaal investeringsmechanisme worden opgezet waarbij landen samenwerken over investeringen rond de hele waardeketen. Ook dienen de bedrijven af te spreken hoeveel er moet worden geproduceerd. Spreekster vraagt steun voor het internationaal pandemieverdrag. De ongelijke toegang tot vaccins De ongelijke toegang tot de vaccins is nog steeds één van de grote uitdagingen waarvoor we staan. Als EU zouden we meer kunnen doen als het gaat over de levering van vaccins aan derde landen. Mevrouw Reynaert pleit ervoor om nog een versnelling hoger te schakelen op Europees niveau. Structureel minder doen brengt het imago van de EU almaar meer schade toe. China geeft vaccins aan derde landen en geeft technologie vrij. De heer Sander Loones (Kamer, N-VA) verwijst naar de sneer die de eerste minister heeft gegeven naar het VK tijdens de State of the Union. De timing van deze verklaring is ongelukkig. Dit is niet tactisch, zeker niet in de aanloop naar 11 november. We hebben veel te danken aan onze Britse vrienden. De economische en toeristische banden zijn nog zeer nauw. De heer Loones nodigt de eerste minister uit te werken aan de afbouw van de belemmeringen die nog steeds bestaan voor de Britten om naar ons land te kunnen reizen Il. - ANTWOORDEN VAN DE EERSTE MINISTER 'De productie van chips We hebben overleg over de productie van chips met lidstaten die dezelfde belangen hebben. Er is een debat op de korte termijn, namelijk de productie in Europa van halfgeleiders (dus het aantrekken van de productie naar de EU), en het debat op de lange termijn. Op het gebied van de research is Europa, met bedrijven als IMEC, sterk aanwezig. Ook als afnemer is Europa zeer ‘aanwezig. Het fundamentele innovatiewerk vindt hier in Europa plaats, terwijl de commercialisering elders plaatsvindt. In de productie zelf is Europa niet sterk aanwezig. Hier zijn de Verenigde Staten, China, Taiwan en Korea sterk. Op midden- en lange termijn moet Europa ook hier sterk in zijn, verder kijken en een eigen rol spelen zonder afhankelijk te zijn van anderen. De gasprijzen De Europese Commissie werd aangemoedigd om de analyse van de energieprijzen te maken en goed te kijken welk soort maatregelen men kan nemen op het gebied van het soort contracten, op het gebied van buffers, en het mutualiseren van zaken tussen EU-lidstaten. Er wordt veel over Rusland gesproken. In de Belgische bevoorrading van gas speelt Rusland echter niet zo'n belangrijke rol Hernieuwbare energie is de enige energiebron waar de prijzen jaar na jaar dalen omdat de technologie grote sprongen maakt. Als we op termijn lagere prijzen willen hebben, is het nodig te investeren in de hernieuwbare energie. Het investeren in nucleaire energie is een nationale bevoegdheid. Alleen de financiering kan Europees besproken worden. Het Dublin-systeem is niet failiet, maar wel “feitelijk failiet” in die zin dat het systeem onvoldoende functioneert en dringend aan een hervorming toe is. We moeten samenwerken en onze solidariteit betonen met landen, zoals Litouwen, die met migratieproblemen, worden geconfronteerd aan hun buitengrenzen. Handelskwesties België is vragende partij om de besprekingen met Australië verder te zetten. We zijn voorstander van een schrapping van de tarieven op staal en aluminium. Overleg met Spanje is een goede zaak, zowel politiek, als economisch. Het is immers een belangrijke handelspartner. Hongarije is, zij het in mindere mate, een belangrijke handelspartner en de regering zal ten gepaste tijde een poltiek overleg aanvatten met Hongarije. De ambities op het gebied van klimaat- en energietransitie België verwerft een belangrijke plaats op het gebied van de offshore windmolenparken en de investeringen in waterstof. Ambitieuze doelstellingen zijn een goede basis, voor innovatie. Een leiderschapspositie in dit domein is, de beste garantie om welvaart en werkgelegenheid te scheppen. Onze visie en houding moeten niet alleen de andere lidstaten, maar ook andere derde landen inspireren om even ambitieus te zijn als ons land. Hierdoor hebben we een echte impact. Polen en de conditionaliteit In de feiten is er vandaag al een soort conditionaliteit want de herstelfondsen zijn niet uitgekeerd aan Polen en Hongarije. De Europese Commissie past het beginsel reeds toe. In de loop van de maand december 2021 zal het arrest van het Hof van Justitie worden uitgesproken. De Europese spelregels moeten worden nageleefd. Dit is geen theoretische discussie. De sterkte van de interne markt is dat een bedrijf weet dat de spelregels in Europa dezelfde zijn. Als er een confiict is met een lokaal bedrijf zal het Belgisch bedrijf op een evenwichtige wijze haar rechten kunnen verdedigen en een plaatselijk bedrijf kan geen voordelen doen gelden ten aanzien van een Belgisch, bedrijf. Dit is de essentie van de eengemaakte markt. Dit is geen theoretische discussie, maar een discussie die een directe impact kan hebben op onze welvaart. China en Taiwan Het is van belang om ten aanzien van China de eenheid van de Europese landen te handhaven en dezelfde boodschap uit te dragen. Op Europees niveau kunnen we veel invloed uitoefenen als we op dezelfde golflengte zitten. De Europese defensie Er is gesproken over de Europese defensie tijdens de bijeenkomst in Ljubljana en het onderwerp komt terug op de agenda tijdens de Top van december. Uitbreiding en de Balkanlanden Tijdens de bijeenkomst in Ljubljana is niet gesproken over de uitbreiding van de EU met de westelijke Balkanlanden. Er is wel gesproken over de relaties en de dialoog die we willen met deze landen. We moeten onder meer over migratie een dialoog voeren met deze landen zodat ze hun rol spelen in het tegengaan van irreguliere migratie. We zien deze landen niet als een blok. Twee Staten ervan behoren overigens tot de EU. Alle lidstaten worden geconfronteerd met de stijgende energieprijzen. België, dat een belangrijke diversificatie kent van verschillende energie- en elektriciteitsbronnen, heeft een voordeel dat andere landen niet hebben. Het ruim sociaal tarief in België garandeert een belangrijk beschermingsniveau voor de kwetsbare consumenten. Daarnaast kunnen we verwijzen naar de recente maatregelen inzake transparantie en bescherming tegenover de tariefwijzigingen. België speelt absoluut een belangrijke rol bij de verdeling en de productie van vaccins. Belgische bedrijven zijn in Senegal actief op het gebied van de productie. De productie draait op volle snelheid. De uitdaging is ervoor te zorgen dat de Afrikaanse bevolking effectief gevaccineerd raakt. In België en in andere lidstaten is de vaccinatie een succes geworden door een efficiënte overheidsorganisatie, die zorgt voor een goede logistiek waardoor de mensen vertrouwen krijgen. Hierin kunnen we een partner zijn Verenigd Koninkrijk De eerste minister is het absoluut eens met het voorstel van de heer Loones om het verkeer van Britse burgers naar ons land te vergemakkelijken. De sneltest-verplichting (in plaats van een PCR-verplichting) zou een piste zijn ‘om de onderdanen van het VK makkelijker naar België te laten komen Iv. - REPLIEKEN Mevrouw Anneleen Van Bossuyt (Kamer, N-VA) merkt op dat de helft van onze energie uit kernenergie komt, dat wil zeggen schone energie die de federale regering nu overboord wenst te gooien. Hernieuwbare energie is, geen goedkope energie. Hoe verklaart men de hogere energieprijzen in Duitsland, dat massaal op hernieuwbare energie heeft ingezet? Hiermee wenst spreekster niet gezegd te hebben dat we niet moeten investeren in hernieuwbare energie, maar we moeten realistisch zijn. De reactoren van de kernenergie zijn afgeschreven en de Belgische begroting krijgt geld uit de nucleaire rente, waardoor het als een goedkope energie te beschouwen is. De eerste minister blijkt het Europese debat uit de weg te gaan. In plaats van extra gascentrales te bouwen, die CO, in de lucht sturen, zou het een betere optie zijn het debat over kernenergie niet te ontwijken. De heer André Flahaut (Kamer, PS) zegt dat de vraag over de wijze waarop we de Afrikaanse landen helpen om efficiënt te vaccineren centraal moet staan in onze denkoefening. De heer Pieter De Spiegeleer (Kamer, VB) merkt op dat hij nooit gezegd heeft dat er geen gesprekken mogen worden aangeknoopt met de zes Balkanlanden. Hij beklemtoont wel dat de gesprekken bilateraal moeten verlopen en niet tegenover een groep van zes landen, zoals de eerste minister duidelijk heeft laten blijken. De heer Michel De Maegd (Kamer, MR) zit op dezelfde golflengte als de eerste minister en erkent dat het Dublin-systeem feitelijk failiet is, het systeem vastloopt en aan hervorming toe is. Wat Polen betreft, vertrouwt spreker op de standvastige houding van de eerste minister. Inzake de energieprijzen is overleg met de buurlanden belangrijk. Het investeren in nucleaire energie is, inderdaad een nationale aangelegenheid, waarbij alleen de financiering Europees kan worden besproken. We moeten dit debat op een pragmatische wijze aanpakken, ver weg van dogma's. We wachten dit debat sereen af. In Nederland overweegt men de bouw van twee à drie reactoren. In Duitsland zijn er ook signalen dat de Groenen van strategie veranderen. De toegankelijke energieprijs is van uitermate groot belang. Het is niet met de bouw van gascentrales dat we onze klimaatdoelstellingen zullen halen. De heer Jan Briers (Kamer, CD&V) vraagt of de stel ling van Poetin juist is als zouden de hoge gasprijzen deels te wijten zijn aan het feit dat Europa onvoldoende gasvoorraden aanlegt. Op deze vraag heeft de eerste minister geen antwoord gegeven. Voorts pleit hij ervoor dat België opkomt als beschermer van de Europese houtproductie. De heer Patrick Dewael (Kamer, Open Vld) vindt het merkwaardig dat een partij die voor het Vlaamse belang beweert op te komen het blijkbaar niet belangrijk acht dat in het jurisdictionele verkeer er geen gerechtelijke waarborgen moeten zijn voor burgers en bedrijven die in Polen terecht komen in procedures, waarbij zij zich niet zouden kunnen beroepen op de waarborgen van de Europese instanties. Dit is voor de heer Dewael geen detail De voorzitters-rapporteurs, Eliane TILLIEUX Gaëtan VAN GOIDSENHOVEN imprmerecenrale-Cenraledrder