Tot het nemen van maatregelen ter preventie en eliminatie van zombiebedrijven

24 november 2021 VOORSTEL VAN RESOLUTIE tot het nemen van maatregelen ter preventie en eliminatie van zombiebedrijven (ingediend door mevrouw Katrien Houtmeyers c.s.) 05733 Groen basisnummer en volgnummer Schriftelijke Vragen en Antwoorden Voorlopige versie van het Integraal Verslag V Beknopt Verslag Integraal Verslag, met links het defi nitieve integraal verslag en rechts het vertaald beknopt verslag van de toespraken (met de bijlagen) Plenum Commissievergadering Moties tot besluit van interpellaties (beigekleurig papier) TOELICHTING DAMES EN HEREN, Toen de coronacrisis uitbrak in maart 2020 waren ook e economische vooruitzichten somber. Het valt niet te ntkennen dat de crisis een ernstige impact heeft op het conomisch leven. Door de steunmaatregelen van de verheden kunnen zelfstandigen en bedrijven het hoofd ieden aan de coronacrisis. Zonder die steunmaatregelen ou nu, ruim een jaar na de eerste lockdown, meer dan 0 % van onze bedrijven in zware moeilijkheden verke- en. De federale overheid nam ondermeer maatregelen .b.t. technische werkloosheid, taxshelters, en betaal- itstellen van btw, belastingen en sociale bijdragen om elfstandigen en ondernemingen die schade lijden door e coronamaatregelen te ondersteunen. Echter, door de coronasteunmaatregelen worden ook ogenaamde zombiebedrijven kunstmatig in het leven ehouden. Zombiebedrijven kunnen worden omschreven ls bedrijven die minstens vijf jaar oud zijn en de laatste rie opeenvolgende jaren een negatief eigen vermogen ubliceren. Zombiebedrijven zijn dus noch failliet, noch evensvatbaar. Uit de analyse van Graydon1 blijkt dat 6 595 (9,4 %) bedrijven aan deze omschrijving voldoen. ij deze bedrijven zijn 45 254 werknemers tewerk gesteld, aar ruim twee derde (63,7 %) van de ondernemingen is en onderneming zonder personeel. Het grootste aantal ombiebedrijven situeert zich in de sectoren van klein- andel, horecazaken en zaken die betrekking hebben p wellness en lichaamsverzorging. De bedrijven die oldoen aan deze omschrijving van “zombiebedrijven” allen wettelijk onder de “alarmbelprocedure” (cf. infra). De OESO hanteert een andere definitie van zom- iebedrijven, namelijk: bedrijven die minstens tien jaar ud zijn en waar in de afgelopen drie boekjaren het edrijfsresultaat de interestlast niet dekt.2 Uit de ana- yse van Graydon3 blijkt dat 40 382 (13,3 %) bedrijven an deze omschrijving voldoen. Bij deze bedrijven zijn 71 717 werknemers tewerk gesteld. Ook hier is ruim wee derde (67,6 %) van de ondernemingen een onder- eming zonder personeel. De meeste zombiebedrijven olgens de OESO-omschrijving situeren zich binnen de uime financiële dienstverlening en immobiliën, zoals Graydon, Studie spook- en Zombiebedrijven versus COVID-19, 14 mei 2021. Organisation for Economic Co-operation and Development (OESO), The walking dead? Zombie firms and productivity performance in OECD countries. Economics department working papers, 10 januari 2017, nr. 1372. Graydon, Studie spook- en Zombiebedrijven versus COVID-19, 14 mei 2021. ijvoorbeeld de verhuur en exploitatie van sociale wonin- en en de beleggingstrusts en -fondsen en vergelijkbare inanciële instellingen. Vlaanderen, Wallonië en Brussel zouden respectieve- ijk 8, 11 en 12 procent zombiebedrijven tellen. Graydon eeft berekend dat een extra kapitaal van 5,3 miljard uro nodig zou zijn om de zombiebedrijven opnieuw tot even te wekken. Zo’n 3 miljard euro daarvan zou nodig ijn in vennootschappen zonder personeel. Probleemstelling Het probleem van de zombiebedrijven is niet nieuw. et lagerentebeleid van de Europese Centrale Bank ECB) zou zombiebedrijven in leven houden en is de oornaamste reden waarom zombies de laatste jaren alrijker worden, ook in België. Maar het probleem van de ombiebedrijven wordt wel versterkt door de coronacrisis. edrijven die op de rand van een faillissement stonden et voor de coronacrisis worden door de coronasteun- aatregelen in leven gehouden. De overheidssteun as omvangrijk en werd lang aangehouden, waardoor ndernemingen de coronacrisis doorgaans goed hebben oorstaan. De huidige economische opleving is er dan ok dankzij een sterke vraagzijde in Europa. Langs de anbodzijde kan men omwille van grondstofproblemen n problemen in de global supply chain deze vraag niet ijhouden. Door de grote vraag is het niet onwaarschijnlijk at ook zombiebedrijven meer zaken doen en daardoor og langer in leven blijven. Het aantal faillissementen is het voorbije jaar beperkt ebleven, maar wanneer de coronasteunmaatregelen olledig worden afgebouwd en de mismatch tussen raag en aanbod herstelt, wordt verwacht dat dergelijke edrijven in een faillissementenstorm terecht komen. Zo gingen in 2020 in België 7 203 bedrijven failliet. at zijn er 3 395 minder dan in 2019, of een daling van ijna 33 %.4 In normale tijden stemmen deze cijfers tot reugde, maar helaas vormen deze cijfers een stilte voor e storm die nog moet komen. De faillissementscijfers eggen op deze moment immers niets over onze reële conomie. Voor België houdt de kredietverzekeraar urler Hermes dit jaar al rekening met een stijging van et aantal faillissementen met 3 %, wat neerkomt op https://statbel .fgov .be /nl /themas /ondernemingen /faillissementen /maandelijkse -faillissementen. 400. Voor het volgend jaar gaan ze uit van een verdere oename met 10 % tot 8 150.5 Olivier De Jonghe, Onderzoekseconoom bij de ationale bank, stelt het als volgt: “Het belangrijkste ffect van de steun – inclusief een moratorium op fail- issementen – is dat bestaande zombies 1,5 tot 2 jaar nder een stolp worden geplaatst. De grote vraag is at gebeurt als die stolp wordt weggenomen.” De ECB aarschuwt dat zombiebedrijven door de coronacrisis ellicht nog minder levensvatbaar zijn geworden dan e al waren. Onderzoek leert dat zombiebedrijven minder productief mspringen met de ingezette arbeid en het kapitaal: ze uren er relatief minder economische output uit. Dat is larmerend, gezien de cruciale rol van productiviteits- roei voor onze economische groei.6 Zombiebedrijven chaden niet alleen de productiviteit, maar vervalsen ok de concurrentie door een overaanbod te creëren, at de prijzen drukt. Omdat zombiebedrijven in leven lijven, is er minder plaats voor gezonde en efficiënte ieuwkomers. De vraag stelt zich dan ook in welke mate eze ondernemingen nog wel steunen moeten krijgen, en f het niet beter is om de middelen aan te wenden voor edrijven die wél levensvatbaar zijn. Bovenal moeten we rover waken dat gezonde bedrijven, die tijdelijk door een oeilijke periode gingen omwille van de coronacrisis, iet meegezogen worden door de zombiebedrijven die un facturen niet kunnen betalen. Het besef groeit dan ok dat het maatschappelijk onverantwoord is om elke nderneming toegang tot steun te bieden. Rudy Aernoudt, prof. corporate finance aan de UGent, telt het volgende: “Het is belangrijk een onderscheid te aken tussen structureel gezonde bedrijven die door de risis een tijdelijk probleem hebben en zieke bedrijven ie door de crisis en door de subsidies hun doodstrijd ekken. Een herstelbeleid moet erop gericht zijn deze erste categorie te ondersteunen in hun herstel maar iet langer publieke fondsen te stoppen in de tweede ategorie.”7 Coronasteun redde één bedrijf op twee, Het Laatste Nieuws, 7 oktober 2021, p.16-17. De Tijd, 25 juni 2021, zuigen zombies het bloed uit het economisch herstel? Graydon, Studie spook- en Zombiebedrijven versus COVID-19, 14 mei 2021. De OESO wees in 2017 al op de problematiek van ombiebedrijven, ook specifiek voor ons land.8 In de nternationale vergelijkingen scoort België – naast Italië n Spanje – het hoogst inzake het proportioneel aandeel ombiebedrijven. De Europese Centrale Bank (ECB) rkent in een studie van mei 2021 dat de overheidssteun ok deels bij zombiebedrijven is terechtgekomen. De CB waarschuwt dat de “zombificatie” van de Europese conomie een herstel dreigt te belemmeren.9 Ook bedri- fsdataexpert Graydon publiceerde in mei 2021 een studie nzake spook- en zombiebedrijven in België en stelt dat m de Belgische economie te helen, overheidssteun nkel gegeven moet worden aan die bedrijven die door de oronacrisis tijdelijk moeilijkheden ervaren, niet zomaar an elk bedrijf. Zij benadrukken dat de coronapandemie an worden aangegrepen om het kaf van het koren te cheiden.10 Het is duidelijk dat zombiebedrijven hebben gepro- iteerd van de economische standstill. De terugvordering an onterecht uitgekeerde subsidies is een belangrijk egeven. In de post-COVID-19-periode is er eveneens ood aan een streng beleid inzake zombiebedrijven. echtbanken dienen waakzaam te zijn bij een insolven- ieprocedure en te onderzoeken hoe het betreffende edrijf reeds voor corona gesteld was om een correct ordeel te kunnen vellen. Te pas en te onpas zal namelijk et corona-argument worden ingeroepen. Er bestaan enkele instrumenten om zombiebedrijven an te pakken, zoals de alarmbelprocedure, de invordering an onbetwiste geldschulden, een efficiënte uitvoering an faillissementen en de vordering tot gerechtelijke ntbinding. Alarmbelprocedure In het Wetboek van Vennootschappen en Verenigingen WVV) wordt een alarmbelprocedure voorzien: wanneer et bestuursorgaan in een vennootschap vaststelt dat het etto-actief van de vennootschap gezakt is tot beneden e helft van het kapitaal, dan moet binnen een termijn an twee maanden de algemene vergadering samen- eroepen worden om over het voortbestaan van de ennootschap en over eventuele herstelmaatregelen te eslissen. De algemene vergadering kan besluiten over Organisation for Economic Co-operation and Development (OESO), The walking dead? Zombie firms and productivity performance in OECD countries. Economics department working papers, 10 januari 2017, No. 1372. European Central Bank (ECB), Corporate zombification: post- pandemic risks in the euro area, mei 2021. Graydon, studie spook- en Zombiebedrijven versus COVID-19, 14 mei 2021. e ontbinding van de vennootschap of over in de agenda angekondigde maatregelen om de continuïteit van de ennootschap te vrijwaren.11 Indien de alarmbelprocedure iet tijdig en correct wordt nageleefd, voorziet de wet in en weerlegbaar vermoeden van aansprakelijkheid in oofde van de bestuurders. Graydon stelt vast dat in de praktijk de controle hierop iterst beperkt blijft. Dat heeft als direct gevolg dat in alingspredictiemodellen de kenmerken van zombiebe- rijven geen factoren zijn die sterk correleren met een rofiel van een nakend faillissement. Zombiebedrijven ie geen andere “anomalieën” vertonen of waarvan ndere kenmerken positief spelen worden in dergelijke enaderingen niet geklasseerd als “zwaar ziek”. Buitengerechtelijke invordering van onbetwiste eldschulden Ook het systematische laattijdig kunnen betalen van acturen houdt zombiebedrijven in leven. Sinds 2016 estaat er een procedure tot invordering van onbetwiste eldschulden tussen ondernemingen.12 Ondernemingen unnen dan sneller verhaal halen voor hun onbetwiste acturen. Volgens het kenniscentrum van gerechts- eurwaarders betekent deze procedure voor twee op vijf edrijven – zelfs gedurende de coronacrisis – een (af) etaling van de vordering zonder dat er een uitvoerbare itel of bijkomende gerechtskosten aan te pas komen. it is voor niet-betwiste schuldvorderingen een snel n kostenefficiënt alternatief. Opdat gezonde bedrijven iet meegezogen worden door zombiebedrijven die hun acturen niet kunnen betalen, is een dergelijke efficiënte rocedure van belang. Echter, deze procedure tot invordering van onbetwiste eldschulden staat enkel open voor facturen tussen ndernemingen onderling. Facturen van de overheid allen daar niet onder. In het licht van de economische evolgen van de coronacrisis en de faillissementsgolf ie op ons afkomt is het van belang om die procedure e verruimen naar overheden. Efficiëntie uitvoering faillissementen Zonder verdere bijsturing zullen we de komende aren afstevenen op een faillissementengolf die onze conomische heropbouw verder dreigt te belasten. en gemeenschappelijke studie van Graydon en VBO Artt. 7:228 en 5:153, § 1, Wetboek van Vennootschappen en Verenigingen.

Art. 1394/20 Gerechtelijk Wetboek. oont aan dat in 2020 het aantal faillissementsuitspraken et meer dan 30 % daalde ten opzichte van 2019.13 De ederale overheid koos ervoor om bedrijven te bescher- en tegen inbeslagnames en faillissementen door een oratorium op faillissementen in te stellen. Dit moratorium ield helaas ook de zombiebedrijven in leven. Het gerecht dreigt de komende maanden en jaren an ook overspoeld te worden met (uitgestelde) faillis- ementen. De vraagt rijst of curatoren en rechters-com- issarissen dan wel voldoende tijd en middelen zullen ebben om alle faillissementsdossiers degelijk maar ook oldoende snel af te handelen. Daar tegenover staat dan og het gegeven dat bij redelijk wat faillissementen de nderneming, de schuldeisers en/of de curatoren niet teeds belang hebben bij een snelle afwikkeling. Het emen van bijkomende initiatieven om een efficiënte fhandeling van faillissementen te bevorderen lijkt in at licht noodzakelijk, waarmee dus niet noodzakelijk oor ieder dossier een snelle afhandeling wordt bedoeld. Gerechtelijke ontbinding en vereffening De vordering tot gerechtelijke ontbinding14 is een nstrument bij uitstek om zombiebedrijven te kunnen anpakken. De rechtbank kan ambtshalve (na onderzoek oor de Kamer voor ondernemingen in moeilijkheden), of p verzoek van de schuldeisers of het openbaar minis- erie, de ontbinding uitspreken van een vennootschap ie haar verplichting om een jaarrekening neer te leggen iet is nagekomen. De vordering kan eveneens worden ngesteld indien de leden van het bestuursorgaan niet ver de fundamentele beheersvaardigheden of niet over e beroepsbekwaamheid beschikken of de vennootschap mbtshalve werd geschrapt uit de Kruispuntbak van ndernemingen. Dat zijn vaak de eerste signalen die ok bij zombiebedrijven worden teruggevonden. In de praktijk wordt slechts geringe aandacht besteed an deze procedure van ontbinding en vereffening. ersoneelsinzet en middelen gaan vooral naar faillisse- enten en de wet op de continuïteit van de onderneming WCO). De procedure van gerechtelijke ontbinding en ereffening kan nochtans, eens de nodige informatie is ngewonnen, een vrij efficiënt verloop hebben, met een edwongen ontbinding en vereffening van de betrokken Graydon en Verbond van Belgische Ondernemingen (VBO), Bij het aflopen van het moratorium op faillissementen. Waarnemingen en maatregelen, 25 januari 2021.

Art. 2:74 Wetboek van Vennootschappen en Verenigingen. ennootschap tot gevolg wanneer geen regularisatie ordt ondernomen. Katrien HOUTMEYERS (N-VA) Anneleen VAN BOSSUYT (N-VA) Michael FREILICH (N-VA) Björn ANSEEUW (N-VA) Wim VAN DER DONCKT (N-VA) Sander LOONES (N-VA) Theo FRANCKEN (N-VA) DE KAMER VAN VOLKSVERTEGENWOORDIGERS, A. gelet op de Europese Richtlijn 2011/7/EU van het uropees Parlement en de Raad van 16 februari 2011 etreffende de bestrijding van betalingsachterstand bij andelstransacties; B. gelet op de wet van 2 augustus 2002 betref- ende de bestrijding van de betalingsachterstand bij andelstransacties; C. gelet op de artikelen 2:74, 7:228 en 5:153, § 1, van et Wetboek van Vennootschappen en Verenigingen; D. gelet op artikel 1394/20 van het Gerechtelijk etboek; E. gelet op het tijdelijk moratorium faillissementen van 4 december 2020 tot en met 31 januari 2021 dat de ederale regering heeft ingevoerd en zombiebedrijven n leven hield; F. gelet op de verschillende studies van o.a. de OESO, CB en Graydon die erop wijzen dat zombiebedrijven e heropstart van de economie na de coronacrisis unnen hinderen; G. gelet op de coronasteunmaatregelen die het robleem van de zombiebedrijven hebben versterkt oordat zij via financiële steun of uitstel van betalingen unnen overleven; H. gelet op de vaststelling dat de overheid via de oronasteunmaatregelen niet alleen gezonde bedrijven et hoofd laat bieden aan de coronacrisis, maar ook ngezonde bedrijven; I. gelet op het belang om de gezonde bedrijven te laten eropstarten zonder dat ze in een faillissementsstorm orden meegesleurd; J. gelet op het belang om de ongezonde bedrijven te aten verdwijnen zodat zij kunnen plaats maken voor de eropstart van beter draaiende ondernemingen; K. gelet op de verwachting dat we bij de afbouw van e coronasteunmaatregelen pas werkelijk een zicht ullen krijgen op het aantal zombiebedrijven; L. gelet op de noodzaak aan een goede heropstart an gezonde bedrijven

VERZOEKT DE FEDERALE

REGERING

1. de naleving van de wettelijke alarmbelprocedure n het Wetboek van Vennootschappen en Verenigingen WVV) beter af te dwingen en de controle hierop op te oeren; 2. te onderzoeken hoe de identificatie van zombiebedrij- en te bevorderen, hen te elimineren van overheidssteun n efficiënt te laten verdwijnen; 3. de buitengerechtelijke invordering van onbetwiste eldschulden tussen ondernemingen (B2B) te verruimen aar de overheid (B2G); 4. de nodige maatregelen te treffen die een efficiënte fhandeling van faillissementen mogelijk maken zodat et vrijgekomen kapitaal sneller naar productievere en ezonde bedrijven kan vloeien; 5. actiever in te zetten op de gerechtelijke ontbinding n vereffening zoals bepaald in artikel 2:74 WVV. 20 oktober 2021 Imprimerie centrale – Centrale drukkerij