Nederlands (NL)
Français (FR)
Titel
21 FEBRUARI 2014. - Besluit van de Vlaamse Regering tot erkenning van de beroepskwalificatie bouwplaatsmachinist
Titre
21 FEVRIER 2014. - Arrêté du Gouvernement flamand portant reconnaissance de la qualification professionnelle de machiniste de chantier
Documentinformatie
Info du document
Tekst (4)
Texte (4)
Artikel 1. De beroepskwalificatie van bouwplaatsmachinist, ingeschaald op niveau 4 van de Vlaamse kwalificatiestructuur, wordt erkend. De beschrijving, opgenomen in de bijlage die bij dit besluit is gevoegd, omvat de definitie en de bijbehorende competenties.
Article 1er. La qualification professionnelle de machiniste de chantier, insérée au niveau 4 de la structure flamande des certifications, est agréée. La description reprise à l'annexe au présent arrêté comprend la définition et les compétences y afférentes.
Art. 2. De Vlaamse minister, bevoegd voor het onderwijs, en de Vlaamse minister, bevoegd voor het tewerkstellingsbeleid, zijn, ieder wat hem of haar betreft, belast met de uitvoering van dit besluit.
Art. 2. Le Ministre flamand ayant l'enseignement dans ses attributions et le Ministre flamand ayant la politique de l'emploi dans ses attributions sont chargés, chacun en ce qui le concerne, de l'exécution du présent arrêté.
BIJLAGE.
ANNEXE.
Art. N. Beschrijving van de beroepskwalificatie van bouwplaatsmachinist (m/v) (BK00116) als vermeld in artikel 1.
1. GLOBAAL
a. Titel
Bouwplaatsmachinist (m/v)
b. Definitie
Een bouwplaatsmachinist bestuurt en bedient een bouwplaatsmachine teneinde graafwerken, grondverzet, verdichtingen, kleine hijsopdrachten en/of verplaatsingen van materialen (aarde, grint, rotsen, stenen, zand, geprefabriceerde bouwelementen, buizen,...) uit te voeren op bouwplaatsen.
c. Niveau
4
d. Jaartal
2014
2. COMPETENTIES
2.1 Opsomming competenties
BASISACTIVITEITEN
o Werkt in teamverband (co00787)
- Communiceert effectief en efficiënt
- Wisselt informatie uit met collega's en verantwoordelijken
- Overlegt over de voorbereiding, uitvoering en afwerking van de opdracht
- Rapporteert aan leidinggevenden
- Werkt efficiënt samen met collega's
- Volgt aanwijzingen van verantwoordelijken op
- Past zich flexibel aan (verandering van collega's, ...)
o Werkt met oog voor kwaliteit (co00788)
- Evalueert zijn eigen werkzaamheden kwalitatief en kwantitatief, en stuurt desnoods bij
- Gaat zuinig om met materialen, gereedschappen en tijd en vermijdt verspilling
- Houdt zich aan de regels voor traceerbaarheid van producten en uitgevoerde werken door het bijhouden van de etiketten en markering van de gebruikte materialen
o Werkt met oog voor welzijn, veiligheid en milieu (co00789)
- Herkent en signaleert gevaarlijke situaties, neemt gepaste maatregelen bij ongelukken en meldt ongevallen en incidenten volgens interne procedures
- Past de voorschriften met betrekking tot netheid en hygiëne toe
- Werkt ergonomisch
- Controleert de aanwezigheid van en gebruikt PBM's en CBM's (persoonlijke en collectieve beschermingsmiddelen) volgens de specifieke voorschriften
- Ziet er op toe dat veiligheids- en milieuvoorschriften worden gerespecteerd
- Herkent, voorkomt en beschermt tegen specifieke risico's zoals gevaarlijke en schadelijke stoffen (cement en hulpstoffen, kwartsstof, asbesthoudende producten, ...), lawaai, brand en explosies
- Sorteert afval volgens de richtlijnen en vraagt om informatie in geval van twijfel
- Gebruikt water voor taken en schoonmaak efficiënt
SPECIFIEKE ACTIVITEITEN
o Bereidt de werkzaamheden met de bouwplaatsmachine voor (co00790)
- Ontvangt en begrijpt de uit te voeren opdracht
- Verzamelt de nodige documenten voor de opdracht
- Richt de eigen werkplek en het werkterrein in volgens voorschriften en/of instructies en houdt daarbij rekening met de algemene werforganisatie en de logische werkvolgorde
- Kiest de geschikte machine en machine-uitrusting of past deze aan
- Brengt de bouwplaatsmachine in werkpositie
- Controleert of er zich binnen de werkzone geen voorwerpen, hoogspanningskabels of ander hindernissen bevinden
- Plaatst signalisatie
o Transporteert de bouwplaatsmachine (co00791)
- Rijdt met een bouwplaatsmachine een dieplader op en af
- Zekert de bouwplaatsmachine op een dieplader
- Voorziet de nodige signalisatie
- Rijdt zuinig en defensief met een bouwplaatsmachine over de openbare weg
o Bedient GPS of boordcomputer (co00792)
- Gebruikt GPS bij transport
- Gebruikt GPS of boordcomputer bij afgravingen en grondverzet
o Communiceert met helpers en leidinggevenden (co00793)
- Communiceert vooraf over de werkopdracht
- Communiceert tijdens de werkopdracht (met seinen en/of radio)
o Voert grondverzet en graafwerken uit (co00794)
- Bedient de bouwplaatsmachine
- Richt het terrein in en zet het af
- Maakt het terrein bouwrijp
- Graaft uit en graaft af
- Aardt de oppervlakte of uitgraving aan
- Hoogt terreinen op
- Verdicht gronden
o Graaft sleuven en bouwputten (co00795)
- Graaft op basis van plaatsaanduiding
- Graaft om hindernissen (o.m. nutsvoorzieningen) heen
- Vult de sleuf of bouwput terug op
- Nivelleert opgevulde sleuven of putten
o Profileert (co00796)
- Zet taludprofielen uit
- Graaft taluds af volgens profiel
- Schoont sloten op
- Nivelleert met de bouwplaatsmachine
- Nivelleert met een specifieke nivelleermachine
o Slaat lasten aan bij hijswerkzaamheden met een bouwplaatsmachine (co00797)
- Controleert lasten op zichtbare gebreken
- Controleert of een last opgetild kan worden
- Controleert het hijsgereedschap
- Slaat de lasten veilig aan
- Balanceert de last uit
o Voert hijswerkzaamheden uit met de bouwplaatsmachine (co00798)
- Kiest de hijsuitrusting
- Bedient de bouwplaatsmachine met het oog op hijswerk
- Bepaalt de plaats waar de elementen moeten komen
- Plaatst elementen
o Vervoert materiaal (co00799)
- Stelt de bouwplaatsmachine op en laadt het materiaal zo efficiënt mogelijk
- Vervoert de ladingen via een zo economisch mogelijke route
- Stort de lading
o Voert graafwerken voor rioleringen uit (co00800)
- Graaft op basis van plaatsaanduiding
- Graaft om hindernissen heen (o.m. nutsvoorzieningen)
- Voert schoringen uit
- Vult de rioleringssleuven terug op
- Nivelleert opgevulde sleuven of putten
o Voert sloop- en afbraakwerken uit (co00801)
- Richt de aangepaste werkzone in en onderhoudt deze (in overleg met de bouwplaatsleiding)
- Voert sloop- en afbraakwerken uit
- Sorteert en stockeert sloopafval volgens de richtlijnen en vraagt om informatie in geval van twijfel
o Rondt de werkzaamheden uitgevoerd met de bouwplaatsmachine af (co00802)
- Parkeert de bouwplaatsmachine
- Zet de bouwplaatsmachine stop en schakelt de besturing uit
- Verlaat de bedieningspost
- Laat de bouwplaatsmachine veilig achter of maakt ze klaar voor de terugweg
- Laat de werkplaats proper achter
o Voert dagelijkse controles en onderhoud van de bouwplaatsmachine uit (co00803)
- Controleert de bouwplaatsmachine voor ingebruikname
- Voert dagelijks onderhoud uit
- Voert kleine herstellingen uit
- Signaleert defecten
- Signaleert de nood tot specifieke controles, herstellingen en onderhoud
- Reinigt de bouwplaatsmachine
o Vervult administratieve taken (co00804)
- Vult werkblad en andere administratieve documenten in
- Bewaart en let op de aanwezigheid van keuringsdocumenten
2.2 Beschrijving van de competenties/activiteiten aan de hand van de descriptorelementen
2.2.1 Kennis
- Basiskennis rekenen (inhoudsmaten, soortelijk gewicht, volumes,...)
- Basiskennis van elektriciteit
- Basiskennis van het vakjargon in het Nederlands en in een tweede landstaal
- Basiskennis van specifieke risico's van asbest, kwartsstof en andere gevaarlijke producten
- Kennis van milieuzorgsystemen en -voorschriften in functie van de eigen werkzaamheden
- Kennis van de bouwplaatsorganisatie
- Kennis veiligheids-, gezondheids-, hygiëne- en welzijnsvoorschriften
- Kennis van specifieke risico's van elektriciteit, lawaai, trillingen, brand en explosies
- Kennis van veilige en ergonomische hef-, til- en werktechnieken
- Kennis van PBM's en CBM's
- Kennis van (veiligheids)pictogrammen
- Kennis van de voorschriften rond afvalbeheer
- Kennis van een geoptimaliseerd verbruik en recuperatie van water, materialen en energie
- Kennis van werkdocumenten, het werkblad en andere administratieve documenten: persoonlijke documenten, boorddocumenten en machine-instructieboek
- Kennis van technische voorschriften en aanbevelingen in functie van de eigen werkzaamheden
- Kennis van controle- en meetmethoden en -instrumenten
- Kennis van kwaliteitsnormen, waarden en toleranties
- Kennis van technologie van hydraulische, pneumatische en elektrische systemen, dieselmotoren en bewegingsoverbrenging
- Kennis van de diverse bouwplaatsmachines en hun karakteristieken, meer bepaald hun wendbaarheid, verplaatsbaarheid, kracht, graaf- en laadvermogen, type en bereik van gieken
- Kennis van de karakteristieken, de toepassingen en de voor- en nadelen van diverse aandrijvingen: rupsen en banden
- Kennis van de verschillende uitrustingen voor de verschillende werkfuncties (graven, grijpen, hijsen, duwen, laden,...)
- Kennis van de technieken voor het aanbrengen van de hulp- en uitrustingsstukken
- Kennis van de reglementering voor ladingzekeren
- Kennis van de toestand van het wegennet en toegelaten belasting op openbare wegen
- Kennis van wettelijke beperkingen bij (uitzonderlijk) vervoer over de openbare weg
- Kennis van de wegcode
- Kennis van de principes van ecodriving en defensief rijden
- Kennis van de eisen en verantwoordelijkheden bij het uitvoeren van een veiligheidsfunctie (1)
- Kennis van het gebruik van communicatiemiddelen
- Kennis van de genormaliseerde hand- en armseinen
- Kennis van signalisatie
- Kennis van de eisen aan opstelplaatsen: horizontaal, stabiel, vaste grond, vrij van obstakels en buiten de verkeerscirculatie
- Kennis van de invloed van de werkfunctie op de opstelling
- Kennis van preventiemaatregelen tegen het risico op omkantelen
- Kennis van de start- en stopprocedures
- Kennis van de normale werkingstoestand van de machine
- Kennis van de positie en de werkingsnorm (normale peil) van elementen als motoroliepeil, oliepeil van hydraulische kringloop, koelvloeistofpeil, banden- of rupsspanning, brandstofpeil, luchtfilter, ...
- Kennis van de onderdelen waarbij zich op korte of lange termijn slijtageverschijnselen voordoen
- Kennis van het toepassingsgebied en de geldigheid van vergunningen en keuringen
- Kennis van de reglementering inzake speciale controles door erkende controleorganismen.
- Kennis van de technieken, de producten en het materieel gebruikt bij klein onderhoud en reiniging
- Kennis van de preventieve veiligheids- en milieumaatregelen bij tanken en de maatregelen bij vervuiling door tanken of lekken
- Kennis van wie voor welke herstellingen verantwoordelijk is
- Kennis van het werkblad en meer specifiek de rubriek "defecten"
- Kennis van planlezen
- Kennis van verschillende taludprofielen en profielen van sleuven en bouwputten
- Kennis van het doel en de betekenis van de topografische aanduidingen
- Kennis van de toepassingsmogelijkheden van GPS bij grondverzet en graafwerken
- Kennis van de bediening van een GPS
- Kennis van de opgelegde afmetingen en toegestane afwijkingen bij graaf- en nivelleerwerken
- Kennis van nivellerings- en verdichtingseisen in het lastenkohier
- Kennis van de laadcapaciteit van een dumper
- Kennis van de optimale zwenkhoek bij het vullen van een dumper
- Kennis van de optimale positie van een dumper bij het laden
- Kennis van de procedures om een vastgeraakt voertuig los te maken met oog op het voorkomen van beschadiging en het niet nodeloos laten slepen door een andere machine
- Kennis van de wettelijke vereisten voor hijstoestellen
- Kennis van de lastentabel van machines die voor hijswerk ingezet worden
- Kennis van specifieke schoringstechnieken bij het uitvoeren van rioleringswerken
- Kennis van de bijzondere uitvoeringstechnieken eigen aan afbraakwerken
- Grondige kennis van de onderdelen van de bouwplaatsmachine, de bedienings- en besturingsmechanismen (hendels, pedalen, instrumenten) en hun respectievelijke functies;
- Grondige kennis van de draagkracht van de ondergrond en de bodemgesteldheid
- Grondige kennis van de risico's en preventiemaatregelen bij het werken in de buurt van uitgravingen, oevers, grachten, stapels, de aanwezigheid van mensen, verkeer, boven- en ondergrondse leidingen, kabels, buizen en andere obstakels
2.2.2 Vaardigheden
Cognitieve vaardigheden
- Het mondeling en/of schriftelijk kunnen rapporteren met de leidinggevende
- Het efficiënt kunnen communiceren met collega's, klanten en derden: kunnen overleggen over de voorbereiding, uitvoering en afwerking van de opdracht en afstemmen van de eigen werkzaamheden op de activiteiten van anderen (bouwteam)
- Het kunnen communiceren met hand- en armseinen en/of radio
- Het kunnen controleren van de aanwezigheid van en kunnen gebruiken van PBM's en CBM's volgens de specifieke voorschriften
- Het kunnen herkennen, voorkomen en beschermen tegen specifieke risico's van gevaarlijke stoffen (cement en hulpstoffen, kwartsstof, asbesthoudende producten, ...)
- Het kunnen herkennen, voorkomen en beschermen tegen specifieke risico's zoals elektriciteit, lawaai, trillingen, brand en explosies
- Het kunnen herkennen en signaleren van gevaarlijke situaties, nemen van gepaste maatregelen bij ongelukken en melden van ongevallen en incidenten
- Het kunnen opzoeken en raadplegen van beschikbare en betrouwbare informatiebronnen
- Het kunnen uitvoeren van de werkopdracht volgens de planning en timing
- Het kunnen bepalen van de benodigde materialen, gereedschappen en machines
- Het kunnen inrichten van de eigen werkplek volgens voorschriften en/of instructies en rekening houdend met de algemene bouwplaatsorganisatie en de logische werkvolgorde
- Het zorgzaam, efficiënt en veilig kunnen omgaan met materialen, gereedschappen en machines
- Het kunnen sorteren van afval (asbest, staal, beton, ...) volgens de richtlijnen
- Het alert kunnen handelen bij opmerken van gevaarlijke stoffen (asbest e.a.) of situaties: direct de bouwplaatsleiding verwittigen en veiligheidszone(s) afbakenen
- Het kunnen plaatsen en onderhouden van signalisatie
- Het kunnen begrijpen, controleren en gebruiken van de werkopdracht en de nodige werkdocumenten
- Het (in de eigen taal) kunnen lezen van de bedieningshandleiding en begrijpen van bedienings-, controle- en onderhoudsvoorschriften
- Het kunnen opsporen van mechanische en elektrische defecten, onregelmatigheden in het functioneren van de onderdelen en uitrustingen van de bouwplaatsmachine
- Het kunnen interpreteren van geluidssignalen en de verschillende controle- en signalisatielampjes
- Het kunnen controleren van banden- of rupsspanning, de luchtdruk, de verschillende vloeistofpeilen, lekken in leidingen en slangen, de volledigheid en slijtage van de uitrustingen
- Het kunnen vaststellen, benoemen en verslag uitbrengen van de aard van slijtage en defecten
- Het kunnen zekeren van de bouwplaatsmachine op een dieplader
- Het kunnen bepalen van de meest efficiënte route, zichzelf kunnen oriënteren
- Het kunnen bedienen van een GPS
- Het zuinig en defensief kunnen rijden op de openbare weg, met respect voor de wegcode
- Het kunnen rekening houden met de afmetingen van de bouwplaatsmachine in het verkeer
- Het kunnen inschatten van de staat van wegdek en/of ondergrond op openbare weg en privéterreinen (beschadiging en vastrijden voorkomen)
- Het kunnen bepalen van een geschikte opstelplaats voor het begin van de werkzaamheden
- Het kunnen opstellen van de machine
- Het kunnen informeren naar en controleren van de terreinomstandigheden en de omgeving (eventuele ondergrondse en bovengrondse leidingen, kabels, buizen, ... en andere obstakels)
- Het vooraf kunnen inschatten van gevaren bij sloopwerkzaamheden (instabiliteit van de ondergrond of de machine, aanwezigheid van boven- en ondergrondse leidingen, kabels, buizen, vallende brokstukken...) en zo nodig de werkwijze aanpassen
- Het bij sloopwerkzaamheden kunnen voorkomen van schade aan omringende gebouwen, openbare weg, ...
- Het kunnen inschatten van terreinmoeilijkheden en zowel het rijgedrag als rijsnelheid en het rijtraject hieraan aanpassen (spoorvorming, gladde of onstabiele trajecten vermijden)
- Het kunnen op- en afrijden van hellingen met zware last, rekening houdend met de zwaartepuntverdeling
- Het kunnen gebruik maken van het differentieelslot bij het rijden op moeilijke terreinen
- Het kunnen loskrijgen van een vastgeraakt voertuig
- Het zodanig kunnen storten van lading dat het aanduiding geeft voor de volgende stortbeurt
- Het kunnen nagaan of niemand zich in de nabijheid van de machine bevindt
- Het kunnen kiezen van de machine-uitrusting (gieklengte, baktype, de monteerbare en verstelbare onderdelen) met oog op het af te leggen traject, de te verrichten bewegingen, de terreinpositie en de functie (opheffen, uitgraven, afgraven, ...)
- Het kunnen manoeuvreren met inachtname van de rentabiliteit van de bewegingen, de laadcapaciteit en de stabiliteit
- Het zo kort mogelijk kunnen houden van een laadcyclustijd door keuze van de optimale zwenkhoek en door optimaal positioneren
- Het kunnen werken binnen de marge van toegestane afwijkingen
- Het kunnen ontzoden, rooien en wegnemen van natuurlijke hindernissen met de aangewezen bouwplaatsmachine
- Het kunnen begrijpen van topografische aanduidingen: interpreteren van visuele coördinaten (zichtlatten, een door een werkdraad uitgezette richtlijn of andere) of de indicatoren van een laserontvanger
- Het kunnen opstellen van zichtlatten
- Het kunnen uitzetten van de richtlijn met behulp van een werkdraad of zandstraal
- Het kunnen instellen of bijstellen van laserzendapparatuur
- Het kunnen uitgraven en afgraven in vloeiende gesynchroniseerde bewegingen met voortdurend zicht op de uitgezette piketten of voortdurende feedback van de laserontvanger
- Het kunnen opvolgen en uitvoeren van de aanwijzingen van GPS en boordcomputer
- Het met de machine naar een diepte kunnen toe werken, haaks en binnen een veiligheidsmarge
- Het kunnen opvullen of aanvullen van een bestaande uitgraving tot een gewenst niveau
- Het kunnen verdelen in opeenvolgende lagen van de aangevoerde of opgehoopte aarde
- Het kunnen uitspreiden van aanvullingen (rots, zand) voor weinig draagkrachtige gronden
- Het kunnen aanleggen van een ophoging volgens opgegeven hoek en met aangepaste en juist ingestelde uitrusting
- Het kunnen verdichten van een egaal uitgespreid oppervlak
- Het kunnen bepalen van een taludhelling
- Het kunnen graven tot een nieuw profiel over de hele breedte van een sloot, in één vloeiende beweging
- Het kunnen aanpassen van wielpositie en bladinstelling (uitrusting) aan de staat van de ondergrond (draagkracht, hardheid)
- Het op basis van de verkregen informaties kunnen opsporen en blootleggen van de obstakels in een uit te graven sleuf
- Het in opeenvolgende lagen en vanuit het laagste punt stroomopwaarts kunnen graven van een sleuf, zonder de nutsvoorzieningen te beschadigen
- Het kunnen effenen van de bodem en schoonmaken van de randen van een sleuf
- Het kunnen verwittigen van de bevoegde verantwoordelijken bij het opgraven van kabels, geraamten, springtuigen, ...
- Het kunnen beoordelen en controleren van hijsgereedschap en te hijsen lasten
- Het kunnen raadplegen van de lastentabel met oog op het niet overschrijden van het hijsvermogen van de machine
- Het kunnen bepalen van de wijze van aanslaan
- Het kunnen starten en stopzetten van de bouwplaatsmachine volgens de procedure
- Het kunnen opvolgen van de bedrijfsvoorschriften in verband met het achterlaten van de bouwplaatsmachine
- Het kunnen invullen van werkbladen en andere administratieve documenten
- Het nauwkeurig kunnen bijhouden van uitgevoerde taken, gewerkte uren, urenteller machine, gebruikt materiaal, gebruikte oliën, vetten en gasolie, technische defecten aan de machine, staat van het hijsgereedschap
- Het kunnen nagaan en signaleren van uitgevoerde en uit te voeren controles
- Het kunnen bewaren en nagaan van de aanwezigheid van het medisch attest
Probleemoplossende vaardigheden
- Het kwalitatief en kwantitatief kunnen evalueren en desnoods bijsturen van zijn eigen werkzaamheden
- Het gepast kunnen reageren op vastgestelde problemen met betrekking tot kwaliteit, veiligheid, milieu, proces en techniek rekening houdend met de voorschriften/procedures
Motorische vaardigheden
- Het kunnen toepassen van de juiste ergonomische hef- en tiltechnieken
- Het kunnen gebruiken van ladders en steigers volgens de veiligheidsregels en herkennen en signaleren van gebreken
- Het permanent rij- en gebruiksklaar kunnen houden van de bouwplaatsmachine: smeren van onderdelen en uitrustingen volgens smeerplan, bijvullen van vloeistofpeilen,...
- Het kunnen tanken onder veilige omstandigheden
- Het kunnen gebruiken van een oil spill kit
- Het kunnen vergrendelen of blokkeren van de beweegbare onderdelen bij transport van de bouwplaatsmachine
- Het op aangeven van de leidinggevende kunnen indelen van een terrein in bouw- en werkruimte, met name de aan te brengen platformen voor containers, parking en doorgangen van en naar bouwputten
- Het kunnen hanteren van de onderdelen, de bedienings- en besturingsmechanismen op beheerste, synchrone en veilige manier
- Het kunnen aanbrengen van de hulp- en uitrustingsstukken
- Het kunnen rijden zonder schokken
- Het kunnen uitvoeren van hijsbewegingen zonder schommelen en binnen de veiligheidszone van de machine
- Het zelf kunnen herstellen van eenvoudige mechanische defecten: vastzetten van losse onderdelen, vrijmaken van smeernippels, vervangen van filters of leidingen, herstellen van verlichting van de machine...
- Het kunnen reinigen van het materieel en de stuurcabine
2.2.3 Context
Omgevingscontext
- Dit beroep wordt uitgeoefend op bouwplaatsen (woningbouw, utiliteitsbouw, bruggen- en wegen-, spoor- en waterbouw)
- Dit beroep wordt meestal in team uitgeoefend, waarbij de nodige flexibiliteit belangrijk is om zich aan te passen aan wijzigingen van planning, omgeving, en klimatologische omstandigheden.
- De werkopdracht en het eindresultaat wordt strikt afgebakend en er heersen in veel gevallen strikte deadlines, wat resultaatgerichtheid, stressbestendigheid, concentratie, flexibiliteit en doorzettingsvermogen vraagt.
- De bouwsector kent veel reglementeringen, normen, aanbevelingen, codes van goede praktijk en technische voorlichtingsfiches inzake kwaliteit, veiligheid, gezondheid, hygiëne, welzijn, milieu en duurzaam bouwen.
- De situatie op de werkplek kan het dragen van lasten, contact met gevaarlijke producten en werken in moeilijke houdingen en omstandigheden impliceren.
- De werkplek kan impliceren dat er in de nabijheid van boven- en ondergrondse leidingen, het verkeer en andere gevaarlijke situaties gewerkt moet worden.
Handelingscontext
- Oog hebben voor kwaliteit en de tevredenheid van de klant door met zorg, precisie en toewijding te werken.
- Aandacht hebben voor gevaarlijke situaties, veiligheidssignalisatie op de bouwplaats respecteren en PBM's en CBM's met zorg plaatsen, gebruiken en onderhouden.
- Omzichtig omgaan met grondstoffen en producten, rekening houdend met veiligheids-, en milieuvoorschriften..
- Het bijblijven met de (technologische) ontwikkelingen binnen de sector vergt leergierigheid en het volgen van (verplichte) opleidingen.
- Het werken in een veiligheidsfunctie betekent een verhoogde aandacht voor de veiligheid en gezondheid van andere werknemers van de onderneming of van ondernemingen van buitenaf.
- Gedurende de werkzaamheden de omgeving en de bewegingen van de bouwplaatsmachine zeer oplettend opvolgen.
- Gedurende de werkzaamheden informatie uitwisselen en duidelijke instructies geven.
2.2.4 Autonomie
- Is zelfstandig in:
- het uitstippelen van de meest efficiënte route
- het veilig, zuinig en defensief rijden met een bouwplaatsmachine
- het controleren of er in veilige omstandigheden kan gewerkt worden
- het veilig opstellen van een bouwplaatsmachine
- het opstarten van de bouwplaatsmachine
- het veilig bedienen van de bouwplaatsmachine
- het vervullen van administratieve taken
- het controleren van de kwaliteit en kwantiteit van zijn werk
- het reinigen en onderhouden van de bouwplaatsmachine
- het signaleren van defecten
- het afronden van de werkzaamheden
- het veilig achterlaten van de bouwplaatsmachine
- Is gebonden aan:
- een ontvangen werkopdracht en tijdsplanning
- veiligheids-, gezondheids-, kwaliteits- en milieuvoorschriften, codes van goede praktijk, technische voorschriften, productfiches en verkeersregels
- afspraken met betrekking tot zijn eigen werkzaamheden met collega's en derden
- instructies van de leidinggevende
- Doet beroep op:
- de leidinggevende voor de werkopdracht, gegevens, planning, leveringen, melden van problemen en gevaarlijke situaties en bijkomende instructies.
- helpers op de bouwplaats bij het aanslaan en loskoppelen van lasten bij hijswerkzaamheden
- een meer bevoegd persoon indien hij een probleem niet opgelost krijgt of te maken krijgt met werkzaamheden die buiten zijn bevoegdheid vallen.
- (onderhouds)technieker en/of derden bij storingen, technische interventies, controles en/of onderhoud aan de bouwplaatsmachine
2.2.5 Verantwoordelijkheid
- Het werken in teamverband
- Het werken met oog voor kwaliteit
- Het werken met oog voor welzijn, veiligheid en milieu
- Het voorbereiden van de werkzaamheden met de bouwplaatsmachine
- Het transporteren van de bouwplaatsmachine
- Het bedienen van GPS of boordcomputer
- Het communiceren met helpers en leidinggevenden
- Het uitvoeren van grondverzet en graafwerken
- Het graven van sleuven en bouwputten
- Het profileren
- Het aanslaan van lasten bij hijswerkzaamheden met een bouwplaatsmachine
- Het uitvoeren van hijswerkzaamheden met de bouwplaatsmachine
- Het vervoeren van materiaal
- Het uitvoeren van graafwerken voor rioleringen
- Het uitvoeren van sloop- en afbraakwerken
- Het afronden van de werkzaamheden uitgevoerd met de bouwplaatsmachine
- Het uitvoeren van dagelijkse controles en onderhoud van de bouwplaatsmachine
- Het vervullen van administratieve taken
- Het vervullen van een veiligheidsfunctie
2.3 Vereiste attesten
De bouwplaatsmachinist is verplicht in het bezit van:
- een medisch attest voor het uitvoeren van een veiligheidsfunctie
- een rijbewijs C bij het besturen van een bouwplaatsmachine over de openbare weg
Verder zijn er geen verplichte attesten, maar voor het uitoefenen van bepaalde werkzaamheden en/of risicovolle taken zijn bepaalde attesten en/of certificaten vereist, zoals VCA, ...
Het is steeds aangeraden de vigerende wetgeving te raadplegen, daar deze onderhevig kan zijn aan veranderingen.
1. GLOBAAL
a. Titel
Bouwplaatsmachinist (m/v)
b. Definitie
Een bouwplaatsmachinist bestuurt en bedient een bouwplaatsmachine teneinde graafwerken, grondverzet, verdichtingen, kleine hijsopdrachten en/of verplaatsingen van materialen (aarde, grint, rotsen, stenen, zand, geprefabriceerde bouwelementen, buizen,...) uit te voeren op bouwplaatsen.
c. Niveau
4
d. Jaartal
2014
2. COMPETENTIES
2.1 Opsomming competenties
BASISACTIVITEITEN
o Werkt in teamverband (co00787)
- Communiceert effectief en efficiënt
- Wisselt informatie uit met collega's en verantwoordelijken
- Overlegt over de voorbereiding, uitvoering en afwerking van de opdracht
- Rapporteert aan leidinggevenden
- Werkt efficiënt samen met collega's
- Volgt aanwijzingen van verantwoordelijken op
- Past zich flexibel aan (verandering van collega's, ...)
o Werkt met oog voor kwaliteit (co00788)
- Evalueert zijn eigen werkzaamheden kwalitatief en kwantitatief, en stuurt desnoods bij
- Gaat zuinig om met materialen, gereedschappen en tijd en vermijdt verspilling
- Houdt zich aan de regels voor traceerbaarheid van producten en uitgevoerde werken door het bijhouden van de etiketten en markering van de gebruikte materialen
o Werkt met oog voor welzijn, veiligheid en milieu (co00789)
- Herkent en signaleert gevaarlijke situaties, neemt gepaste maatregelen bij ongelukken en meldt ongevallen en incidenten volgens interne procedures
- Past de voorschriften met betrekking tot netheid en hygiëne toe
- Werkt ergonomisch
- Controleert de aanwezigheid van en gebruikt PBM's en CBM's (persoonlijke en collectieve beschermingsmiddelen) volgens de specifieke voorschriften
- Ziet er op toe dat veiligheids- en milieuvoorschriften worden gerespecteerd
- Herkent, voorkomt en beschermt tegen specifieke risico's zoals gevaarlijke en schadelijke stoffen (cement en hulpstoffen, kwartsstof, asbesthoudende producten, ...), lawaai, brand en explosies
- Sorteert afval volgens de richtlijnen en vraagt om informatie in geval van twijfel
- Gebruikt water voor taken en schoonmaak efficiënt
SPECIFIEKE ACTIVITEITEN
o Bereidt de werkzaamheden met de bouwplaatsmachine voor (co00790)
- Ontvangt en begrijpt de uit te voeren opdracht
- Verzamelt de nodige documenten voor de opdracht
- Richt de eigen werkplek en het werkterrein in volgens voorschriften en/of instructies en houdt daarbij rekening met de algemene werforganisatie en de logische werkvolgorde
- Kiest de geschikte machine en machine-uitrusting of past deze aan
- Brengt de bouwplaatsmachine in werkpositie
- Controleert of er zich binnen de werkzone geen voorwerpen, hoogspanningskabels of ander hindernissen bevinden
- Plaatst signalisatie
o Transporteert de bouwplaatsmachine (co00791)
- Rijdt met een bouwplaatsmachine een dieplader op en af
- Zekert de bouwplaatsmachine op een dieplader
- Voorziet de nodige signalisatie
- Rijdt zuinig en defensief met een bouwplaatsmachine over de openbare weg
o Bedient GPS of boordcomputer (co00792)
- Gebruikt GPS bij transport
- Gebruikt GPS of boordcomputer bij afgravingen en grondverzet
o Communiceert met helpers en leidinggevenden (co00793)
- Communiceert vooraf over de werkopdracht
- Communiceert tijdens de werkopdracht (met seinen en/of radio)
o Voert grondverzet en graafwerken uit (co00794)
- Bedient de bouwplaatsmachine
- Richt het terrein in en zet het af
- Maakt het terrein bouwrijp
- Graaft uit en graaft af
- Aardt de oppervlakte of uitgraving aan
- Hoogt terreinen op
- Verdicht gronden
o Graaft sleuven en bouwputten (co00795)
- Graaft op basis van plaatsaanduiding
- Graaft om hindernissen (o.m. nutsvoorzieningen) heen
- Vult de sleuf of bouwput terug op
- Nivelleert opgevulde sleuven of putten
o Profileert (co00796)
- Zet taludprofielen uit
- Graaft taluds af volgens profiel
- Schoont sloten op
- Nivelleert met de bouwplaatsmachine
- Nivelleert met een specifieke nivelleermachine
o Slaat lasten aan bij hijswerkzaamheden met een bouwplaatsmachine (co00797)
- Controleert lasten op zichtbare gebreken
- Controleert of een last opgetild kan worden
- Controleert het hijsgereedschap
- Slaat de lasten veilig aan
- Balanceert de last uit
o Voert hijswerkzaamheden uit met de bouwplaatsmachine (co00798)
- Kiest de hijsuitrusting
- Bedient de bouwplaatsmachine met het oog op hijswerk
- Bepaalt de plaats waar de elementen moeten komen
- Plaatst elementen
o Vervoert materiaal (co00799)
- Stelt de bouwplaatsmachine op en laadt het materiaal zo efficiënt mogelijk
- Vervoert de ladingen via een zo economisch mogelijke route
- Stort de lading
o Voert graafwerken voor rioleringen uit (co00800)
- Graaft op basis van plaatsaanduiding
- Graaft om hindernissen heen (o.m. nutsvoorzieningen)
- Voert schoringen uit
- Vult de rioleringssleuven terug op
- Nivelleert opgevulde sleuven of putten
o Voert sloop- en afbraakwerken uit (co00801)
- Richt de aangepaste werkzone in en onderhoudt deze (in overleg met de bouwplaatsleiding)
- Voert sloop- en afbraakwerken uit
- Sorteert en stockeert sloopafval volgens de richtlijnen en vraagt om informatie in geval van twijfel
o Rondt de werkzaamheden uitgevoerd met de bouwplaatsmachine af (co00802)
- Parkeert de bouwplaatsmachine
- Zet de bouwplaatsmachine stop en schakelt de besturing uit
- Verlaat de bedieningspost
- Laat de bouwplaatsmachine veilig achter of maakt ze klaar voor de terugweg
- Laat de werkplaats proper achter
o Voert dagelijkse controles en onderhoud van de bouwplaatsmachine uit (co00803)
- Controleert de bouwplaatsmachine voor ingebruikname
- Voert dagelijks onderhoud uit
- Voert kleine herstellingen uit
- Signaleert defecten
- Signaleert de nood tot specifieke controles, herstellingen en onderhoud
- Reinigt de bouwplaatsmachine
o Vervult administratieve taken (co00804)
- Vult werkblad en andere administratieve documenten in
- Bewaart en let op de aanwezigheid van keuringsdocumenten
2.2 Beschrijving van de competenties/activiteiten aan de hand van de descriptorelementen
2.2.1 Kennis
- Basiskennis rekenen (inhoudsmaten, soortelijk gewicht, volumes,...)
- Basiskennis van elektriciteit
- Basiskennis van het vakjargon in het Nederlands en in een tweede landstaal
- Basiskennis van specifieke risico's van asbest, kwartsstof en andere gevaarlijke producten
- Kennis van milieuzorgsystemen en -voorschriften in functie van de eigen werkzaamheden
- Kennis van de bouwplaatsorganisatie
- Kennis veiligheids-, gezondheids-, hygiëne- en welzijnsvoorschriften
- Kennis van specifieke risico's van elektriciteit, lawaai, trillingen, brand en explosies
- Kennis van veilige en ergonomische hef-, til- en werktechnieken
- Kennis van PBM's en CBM's
- Kennis van (veiligheids)pictogrammen
- Kennis van de voorschriften rond afvalbeheer
- Kennis van een geoptimaliseerd verbruik en recuperatie van water, materialen en energie
- Kennis van werkdocumenten, het werkblad en andere administratieve documenten: persoonlijke documenten, boorddocumenten en machine-instructieboek
- Kennis van technische voorschriften en aanbevelingen in functie van de eigen werkzaamheden
- Kennis van controle- en meetmethoden en -instrumenten
- Kennis van kwaliteitsnormen, waarden en toleranties
- Kennis van technologie van hydraulische, pneumatische en elektrische systemen, dieselmotoren en bewegingsoverbrenging
- Kennis van de diverse bouwplaatsmachines en hun karakteristieken, meer bepaald hun wendbaarheid, verplaatsbaarheid, kracht, graaf- en laadvermogen, type en bereik van gieken
- Kennis van de karakteristieken, de toepassingen en de voor- en nadelen van diverse aandrijvingen: rupsen en banden
- Kennis van de verschillende uitrustingen voor de verschillende werkfuncties (graven, grijpen, hijsen, duwen, laden,...)
- Kennis van de technieken voor het aanbrengen van de hulp- en uitrustingsstukken
- Kennis van de reglementering voor ladingzekeren
- Kennis van de toestand van het wegennet en toegelaten belasting op openbare wegen
- Kennis van wettelijke beperkingen bij (uitzonderlijk) vervoer over de openbare weg
- Kennis van de wegcode
- Kennis van de principes van ecodriving en defensief rijden
- Kennis van de eisen en verantwoordelijkheden bij het uitvoeren van een veiligheidsfunctie (1)
- Kennis van het gebruik van communicatiemiddelen
- Kennis van de genormaliseerde hand- en armseinen
- Kennis van signalisatie
- Kennis van de eisen aan opstelplaatsen: horizontaal, stabiel, vaste grond, vrij van obstakels en buiten de verkeerscirculatie
- Kennis van de invloed van de werkfunctie op de opstelling
- Kennis van preventiemaatregelen tegen het risico op omkantelen
- Kennis van de start- en stopprocedures
- Kennis van de normale werkingstoestand van de machine
- Kennis van de positie en de werkingsnorm (normale peil) van elementen als motoroliepeil, oliepeil van hydraulische kringloop, koelvloeistofpeil, banden- of rupsspanning, brandstofpeil, luchtfilter, ...
- Kennis van de onderdelen waarbij zich op korte of lange termijn slijtageverschijnselen voordoen
- Kennis van het toepassingsgebied en de geldigheid van vergunningen en keuringen
- Kennis van de reglementering inzake speciale controles door erkende controleorganismen.
- Kennis van de technieken, de producten en het materieel gebruikt bij klein onderhoud en reiniging
- Kennis van de preventieve veiligheids- en milieumaatregelen bij tanken en de maatregelen bij vervuiling door tanken of lekken
- Kennis van wie voor welke herstellingen verantwoordelijk is
- Kennis van het werkblad en meer specifiek de rubriek "defecten"
- Kennis van planlezen
- Kennis van verschillende taludprofielen en profielen van sleuven en bouwputten
- Kennis van het doel en de betekenis van de topografische aanduidingen
- Kennis van de toepassingsmogelijkheden van GPS bij grondverzet en graafwerken
- Kennis van de bediening van een GPS
- Kennis van de opgelegde afmetingen en toegestane afwijkingen bij graaf- en nivelleerwerken
- Kennis van nivellerings- en verdichtingseisen in het lastenkohier
- Kennis van de laadcapaciteit van een dumper
- Kennis van de optimale zwenkhoek bij het vullen van een dumper
- Kennis van de optimale positie van een dumper bij het laden
- Kennis van de procedures om een vastgeraakt voertuig los te maken met oog op het voorkomen van beschadiging en het niet nodeloos laten slepen door een andere machine
- Kennis van de wettelijke vereisten voor hijstoestellen
- Kennis van de lastentabel van machines die voor hijswerk ingezet worden
- Kennis van specifieke schoringstechnieken bij het uitvoeren van rioleringswerken
- Kennis van de bijzondere uitvoeringstechnieken eigen aan afbraakwerken
- Grondige kennis van de onderdelen van de bouwplaatsmachine, de bedienings- en besturingsmechanismen (hendels, pedalen, instrumenten) en hun respectievelijke functies;
- Grondige kennis van de draagkracht van de ondergrond en de bodemgesteldheid
- Grondige kennis van de risico's en preventiemaatregelen bij het werken in de buurt van uitgravingen, oevers, grachten, stapels, de aanwezigheid van mensen, verkeer, boven- en ondergrondse leidingen, kabels, buizen en andere obstakels
2.2.2 Vaardigheden
Cognitieve vaardigheden
- Het mondeling en/of schriftelijk kunnen rapporteren met de leidinggevende
- Het efficiënt kunnen communiceren met collega's, klanten en derden: kunnen overleggen over de voorbereiding, uitvoering en afwerking van de opdracht en afstemmen van de eigen werkzaamheden op de activiteiten van anderen (bouwteam)
- Het kunnen communiceren met hand- en armseinen en/of radio
- Het kunnen controleren van de aanwezigheid van en kunnen gebruiken van PBM's en CBM's volgens de specifieke voorschriften
- Het kunnen herkennen, voorkomen en beschermen tegen specifieke risico's van gevaarlijke stoffen (cement en hulpstoffen, kwartsstof, asbesthoudende producten, ...)
- Het kunnen herkennen, voorkomen en beschermen tegen specifieke risico's zoals elektriciteit, lawaai, trillingen, brand en explosies
- Het kunnen herkennen en signaleren van gevaarlijke situaties, nemen van gepaste maatregelen bij ongelukken en melden van ongevallen en incidenten
- Het kunnen opzoeken en raadplegen van beschikbare en betrouwbare informatiebronnen
- Het kunnen uitvoeren van de werkopdracht volgens de planning en timing
- Het kunnen bepalen van de benodigde materialen, gereedschappen en machines
- Het kunnen inrichten van de eigen werkplek volgens voorschriften en/of instructies en rekening houdend met de algemene bouwplaatsorganisatie en de logische werkvolgorde
- Het zorgzaam, efficiënt en veilig kunnen omgaan met materialen, gereedschappen en machines
- Het kunnen sorteren van afval (asbest, staal, beton, ...) volgens de richtlijnen
- Het alert kunnen handelen bij opmerken van gevaarlijke stoffen (asbest e.a.) of situaties: direct de bouwplaatsleiding verwittigen en veiligheidszone(s) afbakenen
- Het kunnen plaatsen en onderhouden van signalisatie
- Het kunnen begrijpen, controleren en gebruiken van de werkopdracht en de nodige werkdocumenten
- Het (in de eigen taal) kunnen lezen van de bedieningshandleiding en begrijpen van bedienings-, controle- en onderhoudsvoorschriften
- Het kunnen opsporen van mechanische en elektrische defecten, onregelmatigheden in het functioneren van de onderdelen en uitrustingen van de bouwplaatsmachine
- Het kunnen interpreteren van geluidssignalen en de verschillende controle- en signalisatielampjes
- Het kunnen controleren van banden- of rupsspanning, de luchtdruk, de verschillende vloeistofpeilen, lekken in leidingen en slangen, de volledigheid en slijtage van de uitrustingen
- Het kunnen vaststellen, benoemen en verslag uitbrengen van de aard van slijtage en defecten
- Het kunnen zekeren van de bouwplaatsmachine op een dieplader
- Het kunnen bepalen van de meest efficiënte route, zichzelf kunnen oriënteren
- Het kunnen bedienen van een GPS
- Het zuinig en defensief kunnen rijden op de openbare weg, met respect voor de wegcode
- Het kunnen rekening houden met de afmetingen van de bouwplaatsmachine in het verkeer
- Het kunnen inschatten van de staat van wegdek en/of ondergrond op openbare weg en privéterreinen (beschadiging en vastrijden voorkomen)
- Het kunnen bepalen van een geschikte opstelplaats voor het begin van de werkzaamheden
- Het kunnen opstellen van de machine
- Het kunnen informeren naar en controleren van de terreinomstandigheden en de omgeving (eventuele ondergrondse en bovengrondse leidingen, kabels, buizen, ... en andere obstakels)
- Het vooraf kunnen inschatten van gevaren bij sloopwerkzaamheden (instabiliteit van de ondergrond of de machine, aanwezigheid van boven- en ondergrondse leidingen, kabels, buizen, vallende brokstukken...) en zo nodig de werkwijze aanpassen
- Het bij sloopwerkzaamheden kunnen voorkomen van schade aan omringende gebouwen, openbare weg, ...
- Het kunnen inschatten van terreinmoeilijkheden en zowel het rijgedrag als rijsnelheid en het rijtraject hieraan aanpassen (spoorvorming, gladde of onstabiele trajecten vermijden)
- Het kunnen op- en afrijden van hellingen met zware last, rekening houdend met de zwaartepuntverdeling
- Het kunnen gebruik maken van het differentieelslot bij het rijden op moeilijke terreinen
- Het kunnen loskrijgen van een vastgeraakt voertuig
- Het zodanig kunnen storten van lading dat het aanduiding geeft voor de volgende stortbeurt
- Het kunnen nagaan of niemand zich in de nabijheid van de machine bevindt
- Het kunnen kiezen van de machine-uitrusting (gieklengte, baktype, de monteerbare en verstelbare onderdelen) met oog op het af te leggen traject, de te verrichten bewegingen, de terreinpositie en de functie (opheffen, uitgraven, afgraven, ...)
- Het kunnen manoeuvreren met inachtname van de rentabiliteit van de bewegingen, de laadcapaciteit en de stabiliteit
- Het zo kort mogelijk kunnen houden van een laadcyclustijd door keuze van de optimale zwenkhoek en door optimaal positioneren
- Het kunnen werken binnen de marge van toegestane afwijkingen
- Het kunnen ontzoden, rooien en wegnemen van natuurlijke hindernissen met de aangewezen bouwplaatsmachine
- Het kunnen begrijpen van topografische aanduidingen: interpreteren van visuele coördinaten (zichtlatten, een door een werkdraad uitgezette richtlijn of andere) of de indicatoren van een laserontvanger
- Het kunnen opstellen van zichtlatten
- Het kunnen uitzetten van de richtlijn met behulp van een werkdraad of zandstraal
- Het kunnen instellen of bijstellen van laserzendapparatuur
- Het kunnen uitgraven en afgraven in vloeiende gesynchroniseerde bewegingen met voortdurend zicht op de uitgezette piketten of voortdurende feedback van de laserontvanger
- Het kunnen opvolgen en uitvoeren van de aanwijzingen van GPS en boordcomputer
- Het met de machine naar een diepte kunnen toe werken, haaks en binnen een veiligheidsmarge
- Het kunnen opvullen of aanvullen van een bestaande uitgraving tot een gewenst niveau
- Het kunnen verdelen in opeenvolgende lagen van de aangevoerde of opgehoopte aarde
- Het kunnen uitspreiden van aanvullingen (rots, zand) voor weinig draagkrachtige gronden
- Het kunnen aanleggen van een ophoging volgens opgegeven hoek en met aangepaste en juist ingestelde uitrusting
- Het kunnen verdichten van een egaal uitgespreid oppervlak
- Het kunnen bepalen van een taludhelling
- Het kunnen graven tot een nieuw profiel over de hele breedte van een sloot, in één vloeiende beweging
- Het kunnen aanpassen van wielpositie en bladinstelling (uitrusting) aan de staat van de ondergrond (draagkracht, hardheid)
- Het op basis van de verkregen informaties kunnen opsporen en blootleggen van de obstakels in een uit te graven sleuf
- Het in opeenvolgende lagen en vanuit het laagste punt stroomopwaarts kunnen graven van een sleuf, zonder de nutsvoorzieningen te beschadigen
- Het kunnen effenen van de bodem en schoonmaken van de randen van een sleuf
- Het kunnen verwittigen van de bevoegde verantwoordelijken bij het opgraven van kabels, geraamten, springtuigen, ...
- Het kunnen beoordelen en controleren van hijsgereedschap en te hijsen lasten
- Het kunnen raadplegen van de lastentabel met oog op het niet overschrijden van het hijsvermogen van de machine
- Het kunnen bepalen van de wijze van aanslaan
- Het kunnen starten en stopzetten van de bouwplaatsmachine volgens de procedure
- Het kunnen opvolgen van de bedrijfsvoorschriften in verband met het achterlaten van de bouwplaatsmachine
- Het kunnen invullen van werkbladen en andere administratieve documenten
- Het nauwkeurig kunnen bijhouden van uitgevoerde taken, gewerkte uren, urenteller machine, gebruikt materiaal, gebruikte oliën, vetten en gasolie, technische defecten aan de machine, staat van het hijsgereedschap
- Het kunnen nagaan en signaleren van uitgevoerde en uit te voeren controles
- Het kunnen bewaren en nagaan van de aanwezigheid van het medisch attest
Probleemoplossende vaardigheden
- Het kwalitatief en kwantitatief kunnen evalueren en desnoods bijsturen van zijn eigen werkzaamheden
- Het gepast kunnen reageren op vastgestelde problemen met betrekking tot kwaliteit, veiligheid, milieu, proces en techniek rekening houdend met de voorschriften/procedures
Motorische vaardigheden
- Het kunnen toepassen van de juiste ergonomische hef- en tiltechnieken
- Het kunnen gebruiken van ladders en steigers volgens de veiligheidsregels en herkennen en signaleren van gebreken
- Het permanent rij- en gebruiksklaar kunnen houden van de bouwplaatsmachine: smeren van onderdelen en uitrustingen volgens smeerplan, bijvullen van vloeistofpeilen,...
- Het kunnen tanken onder veilige omstandigheden
- Het kunnen gebruiken van een oil spill kit
- Het kunnen vergrendelen of blokkeren van de beweegbare onderdelen bij transport van de bouwplaatsmachine
- Het op aangeven van de leidinggevende kunnen indelen van een terrein in bouw- en werkruimte, met name de aan te brengen platformen voor containers, parking en doorgangen van en naar bouwputten
- Het kunnen hanteren van de onderdelen, de bedienings- en besturingsmechanismen op beheerste, synchrone en veilige manier
- Het kunnen aanbrengen van de hulp- en uitrustingsstukken
- Het kunnen rijden zonder schokken
- Het kunnen uitvoeren van hijsbewegingen zonder schommelen en binnen de veiligheidszone van de machine
- Het zelf kunnen herstellen van eenvoudige mechanische defecten: vastzetten van losse onderdelen, vrijmaken van smeernippels, vervangen van filters of leidingen, herstellen van verlichting van de machine...
- Het kunnen reinigen van het materieel en de stuurcabine
2.2.3 Context
Omgevingscontext
- Dit beroep wordt uitgeoefend op bouwplaatsen (woningbouw, utiliteitsbouw, bruggen- en wegen-, spoor- en waterbouw)
- Dit beroep wordt meestal in team uitgeoefend, waarbij de nodige flexibiliteit belangrijk is om zich aan te passen aan wijzigingen van planning, omgeving, en klimatologische omstandigheden.
- De werkopdracht en het eindresultaat wordt strikt afgebakend en er heersen in veel gevallen strikte deadlines, wat resultaatgerichtheid, stressbestendigheid, concentratie, flexibiliteit en doorzettingsvermogen vraagt.
- De bouwsector kent veel reglementeringen, normen, aanbevelingen, codes van goede praktijk en technische voorlichtingsfiches inzake kwaliteit, veiligheid, gezondheid, hygiëne, welzijn, milieu en duurzaam bouwen.
- De situatie op de werkplek kan het dragen van lasten, contact met gevaarlijke producten en werken in moeilijke houdingen en omstandigheden impliceren.
- De werkplek kan impliceren dat er in de nabijheid van boven- en ondergrondse leidingen, het verkeer en andere gevaarlijke situaties gewerkt moet worden.
Handelingscontext
- Oog hebben voor kwaliteit en de tevredenheid van de klant door met zorg, precisie en toewijding te werken.
- Aandacht hebben voor gevaarlijke situaties, veiligheidssignalisatie op de bouwplaats respecteren en PBM's en CBM's met zorg plaatsen, gebruiken en onderhouden.
- Omzichtig omgaan met grondstoffen en producten, rekening houdend met veiligheids-, en milieuvoorschriften..
- Het bijblijven met de (technologische) ontwikkelingen binnen de sector vergt leergierigheid en het volgen van (verplichte) opleidingen.
- Het werken in een veiligheidsfunctie betekent een verhoogde aandacht voor de veiligheid en gezondheid van andere werknemers van de onderneming of van ondernemingen van buitenaf.
- Gedurende de werkzaamheden de omgeving en de bewegingen van de bouwplaatsmachine zeer oplettend opvolgen.
- Gedurende de werkzaamheden informatie uitwisselen en duidelijke instructies geven.
2.2.4 Autonomie
- Is zelfstandig in:
- het uitstippelen van de meest efficiënte route
- het veilig, zuinig en defensief rijden met een bouwplaatsmachine
- het controleren of er in veilige omstandigheden kan gewerkt worden
- het veilig opstellen van een bouwplaatsmachine
- het opstarten van de bouwplaatsmachine
- het veilig bedienen van de bouwplaatsmachine
- het vervullen van administratieve taken
- het controleren van de kwaliteit en kwantiteit van zijn werk
- het reinigen en onderhouden van de bouwplaatsmachine
- het signaleren van defecten
- het afronden van de werkzaamheden
- het veilig achterlaten van de bouwplaatsmachine
- Is gebonden aan:
- een ontvangen werkopdracht en tijdsplanning
- veiligheids-, gezondheids-, kwaliteits- en milieuvoorschriften, codes van goede praktijk, technische voorschriften, productfiches en verkeersregels
- afspraken met betrekking tot zijn eigen werkzaamheden met collega's en derden
- instructies van de leidinggevende
- Doet beroep op:
- de leidinggevende voor de werkopdracht, gegevens, planning, leveringen, melden van problemen en gevaarlijke situaties en bijkomende instructies.
- helpers op de bouwplaats bij het aanslaan en loskoppelen van lasten bij hijswerkzaamheden
- een meer bevoegd persoon indien hij een probleem niet opgelost krijgt of te maken krijgt met werkzaamheden die buiten zijn bevoegdheid vallen.
- (onderhouds)technieker en/of derden bij storingen, technische interventies, controles en/of onderhoud aan de bouwplaatsmachine
2.2.5 Verantwoordelijkheid
- Het werken in teamverband
- Het werken met oog voor kwaliteit
- Het werken met oog voor welzijn, veiligheid en milieu
- Het voorbereiden van de werkzaamheden met de bouwplaatsmachine
- Het transporteren van de bouwplaatsmachine
- Het bedienen van GPS of boordcomputer
- Het communiceren met helpers en leidinggevenden
- Het uitvoeren van grondverzet en graafwerken
- Het graven van sleuven en bouwputten
- Het profileren
- Het aanslaan van lasten bij hijswerkzaamheden met een bouwplaatsmachine
- Het uitvoeren van hijswerkzaamheden met de bouwplaatsmachine
- Het vervoeren van materiaal
- Het uitvoeren van graafwerken voor rioleringen
- Het uitvoeren van sloop- en afbraakwerken
- Het afronden van de werkzaamheden uitgevoerd met de bouwplaatsmachine
- Het uitvoeren van dagelijkse controles en onderhoud van de bouwplaatsmachine
- Het vervullen van administratieve taken
- Het vervullen van een veiligheidsfunctie
2.3 Vereiste attesten
De bouwplaatsmachinist is verplicht in het bezit van:
- een medisch attest voor het uitvoeren van een veiligheidsfunctie
- een rijbewijs C bij het besturen van een bouwplaatsmachine over de openbare weg
Verder zijn er geen verplichte attesten, maar voor het uitoefenen van bepaalde werkzaamheden en/of risicovolle taken zijn bepaalde attesten en/of certificaten vereist, zoals VCA, ...
Het is steeds aangeraden de vigerende wetgeving te raadplegen, daar deze onderhevig kan zijn aan veranderingen.
Art. N. Description de la qualification professionnelle de machiniste de chantier (h/f) (CP00116) telle que mentionnée à l'article 1er.
1. AU NIVEAU GLOBAL
a. Titre
Machiniste de chantier (h/f)
b. Définition
Un machiniste de chantier conduit et commande une machine de chantier afin d'exécuter des travaux de terrassement, de déplacement de terres, de compactage, de petits travaux de levage et/ou des déplacements de matériaux (terre, gravier, rochers, pierres, sable, éléments de construction préfabriqué, tubes...) sur des chantiers.
c. Niveau
4
d. Année
2014
2. COMPETENCES
2.1 Enumération des compétences
ACTIVITES DE BASE
o Travaille en équipe (co00787) :
- communique de manière efficace et efficiente ;
- échange des informations avec des collègues et responsables ;
- se concerte concernant la préparation, l'exécution et l'achèvement des tâches ;
- fait rapport aux supérieurs ;
- collabore efficacement avec des collègues ;
- respecte les indications des responsables ;
- s'adapte de manière flexible (changement de collègues...).
o Travaille dans le respect de la qualité (co 00788) :
- évalue ses propres travaux d'un point de vue qualitatif et quantitatif et rectifie la situation au besoin ;
- utilise avec parcimonie les matériels, outillages, le temps et évite tout gaspillage ;
- respecte les règles d'application à la traçabilité des produits et travaux exécutés en tenant à jour les étiquettes et le marquage des matériaux utilisés.
o Travaille dans le respect du bien-être, de la sécurité et de l'environnement (co 00789) :
- reconnaît et signale des situations dangereuses, prend des mesures appropriées en cas d'accidents et signale les accidents et incidents conformément à des procédures internes ;
- applique les consignes relatives à la propreté et à l'hygiène ;
- travaille de manière ergonomique ;
- contrôle la présence et l'utilisation d'EPI et d'EPC (équipements de protection individuelle et collective) conformément aux consignes spécifiques ;
- veille à ce que les consignes en matière d'environnement et de sécurité soient respectées ;
- reconnaît, prévient et protège contre des risques spécifiques, tels que les substances dangereuses et nocives (ciment et adjuvants, poussières de quartz, produits contenant de l'amiante,...), le bruit, l'incendie et les explosions ;
- trie les déchets selon les consignes et demande des informations en cas de doute ;
- utilise l'eau pour les tâches et le nettoyage de manière efficace.
ACTIVITES SPECIFIQUES
o Prépare les travaux avec la machine de chantier (co00790) :
- reçoit et comprend la tâche à exécuter ;
- rassemble les documents nécessaires pour la tâche ;
- agence son propre poste de travail et le chantier selon les consignes et/ou instructions et tient à cet effet compte de l'organisation générale du chantier et de l'ordre logique des travaux ;
- choisit la machine et l'équipement appropriés ou les adapte ;
- met la machine de chantier en position de travail ;
- contrôle si des objets, câbles haute tension ou autres obstacles ne se trouvent pas au sein de la zone de travail ;
- place la signalisation.
o Transporte la machine de chantier (co00791) :
- monte une machine de chantier sur une plate-forme de chargement et l'en descend ;
- sécurise la machine de chantier sur une plate-forme de chargement ;
- prévoit la signalisation nécessaire ;
- adopte une conduite économique et défensive lorsqu'il circule avec une machine de chantier sur la voie publique.
o Utilise un GPS ou un ordinateur de bord (co00792) :
- utilise un GPS lors du transport ;
- utilise un GPS ou un ordinateur de bord en cas de travaux d'excavation et de déplacement de terres.
o Communique avec les aidants et supérieurs (co00793) :
- communique préalablement concernant l'ordre de travail ;
- communique durant l'exécution de l'ordre de travail (à l'aide de signaux et/ou d'une radio).
o Effectue des travaux de déplacement de terre et de terrassement (co00794) :
- commande la machine de chantier ;
- agence le terrain et le délimite ;
- prépare le terrain pour la construction ;
- effectue des travaux d'excavation et de déblaiement ;
- remblaie la surface ou les excavations ;
- surélève des terrains ;
- compacte les terres.
o Creuse des tranchées et des fouilles (co00795) :
- creuse sur la base de l'indication des lieux ;
- creuse autour d'obstacles (entre autres, les équipements d'utilité publique).
- remblaie la tranchée ou les fouilles ;
- nivelle les tranchées ou les fouilles remblayées.
o Profile (co00796) :
- ébauche des profils de talus ;
- creuse des talus selon le profil ;
- nettoie les fossés
- nivelle à l'aide de la machine de chantier ;
- nivelle à l'aide d'une machine de nivelage spécifique.
o Arrime des charges en cas de travaux de levage à l'aide d'une machine de chantier (co00797) :
- contrôle les charges quant à la présence de vices visibles ;
- contrôle si une charge peut être hissée ;
- contrôle l'outillage de levage ;
- arrime les charges de manière sûre ;
- équilibre la charge.
o Effectue des travaux de levage à l'aide de la machine de chantier (co00798) :
- choisit l'équipement de levage ;
- commande la machine de chantier en vue des travaux de levage ;
- détermine l'endroit où les éléments doivent être placés ;
- place les éléments.
o Transporte des matériaux (co00799) :
- installe la machine de chantier et charge les matériaux avec une efficacité optimale ;
- transporte les charges en suivant l'itinéraire le plus économique possible ;
- déverse le chargement.
o Exécute des travaux de terrassement pour égouts (co00800) :
- creuse sur la base de l'indication des lieux ;
- creuse autour d'obstacles (entre autres, les équipements d'utilité publique).
- exécute des étayages ;
- remblaie les tranchées des égouts ;
- nivelle les tranchées ou fouilles remblayées.
o Exécute des travaux de démolition (co00801) :
- aménage la zone de travail appropriée et l'entretient (en concertation avec la direction de chantier) ;
- exécute des travaux de démolition ;
- trie et entrepose les déchets de démolition selon les consignes et demande des informations en cas de doute.
o Achève les travaux exécutés avec la machine de chantier (co00802) :
- gare la machine de chantier ;
- arrête la machine de chantier et déconnecte la commande ;
- quitte le poste de commande ;
- abandonne la machine de chantier de façon sûre et la prépare pour le trajet de retour ;
- laisse un lieu de travail propre derrière lui.
o Effectue des contrôles et l'entretien quotidiens de la machine de chantier (co00803) :
- contrôle la machine de chantier avant mise en service ;
- effectue l'entretien quotidien ;
- effectue de petites réparations ;
- signale les défaillances ;
- signale la nécessité de contrôles, de réparations et d'entretiens spécifiques ;
- nettoie la machine de chantier.
o Remplit des tâches administratives (co00804) :
- complète la fiche de travail et les autres documents administratifs ;
- conserve et veille à la présence de documents de contrôle.
2.2 Description des compétences/activités à l'aide des éléments de descripteurs
2.2.1 Connaissances
- connaissances de base de l'arithmétique (contenances, poids spécifique, volumes...) ;
- connaissances de base de l'électricité ;
- connaissances de base du jargon professionnel en néerlandais et dans une deuxième langue nationale ;
- connaissances de base des risques spécifiques liés à l'amiante, aux poussières de quartz et à d'autres produits dangereux ;
- connaissances de base des systèmes et consignes de respect de l'environnement en fonction de ses propres travaux ;
- connaissance de l'organisation d'un chantier ;
- connaissance des consignes de sécurité, de santé, d'hygiène et de bien-être ;
- connaissance des risques spécifiques liés à l'électricité, au bruit, aux vibrations, aux incendies et aux explosions ;
- connaissance des techniques ergonomiques de levage, de hissage et de travail ;
- connaissance des EPI et EPC ;
- connaissance des pictogrammes (de sécurité) ;
- connaissance des prescriptions relatives à la gestion des déchets ;
- connaissance d'une consommation et d'une récupération optimisées de l'eau, des matériaux et de l'énergie ;
- connaissance de documents de travail, de la fiche de travail et d'autres documents administratifs : documents personnels, documents de bord et carnet d'instructions de la machine ;
- connaissance des consignes techniques et recommandations en fonction de ses propres travaux ;
- connaissance des méthodes et instruments de contrôle et de mesure ;
- connaissance des normes de qualité, valeurs et tolérances ;
- connaissance de la technologie de systèmes hydrauliques, pneumatiques et électriques, de moteurs diesel et de transmission de mouvements ;
- connaissance des différentes machines de chantier et de leurs caractéristiques, plus précisément de leur maniabilité, de leur déplacement, de leur puissance, de leur capacité d'excavation et de chargement, du type et de la portée des flèches ;
- connaissances des caractéristiques, des applications et des avantages et inconvénients de divers entraînements : chenilles et pneus ;
- connaissance des différents équipements pour les différentes fonctions de travail (excaver, saisir, hisser, pousser, charger...) ;
- connaissance des techniques pour l'installation des accessoires et équipements ;
- connaissance de la réglementation en matière d'arrimage de charges ;
- connaissance de l'état du réseau routier et de la charge autorisée sur les voies publiques ;
- connaissance des restrictions légales en cas de transport (exceptionnel) sur la voie publique ;
- connaissance du code de la route ;
- connaissance des principes de conduite écologique et défensive ;
- connaissance des exigences et responsabilités lors de l'exécution d'une fonction de sécurité (1), connaissance de l'utilisation de moyens de communication ; connaissance des signes normalisés des mains et des bras ;
- connaissance de la signalisation ;
- connaissance des exigences liées aux sites d'installation : horizontalité, stabilité, sol ferme, exempt d'obstacles et en dehors du trafic ;
- connaissance de l'impact de la fonction de travail sur l'agencement ;
- connaissance de mesures de prévention contre le risque de renversement ;
- connaissance des procédures de démarrage et d'arrêt ;
- connaissance de l'état de fonctionnement normal de la machine ;
- connaissance de la position et de la norme de fonctionnement (niveau normal) d'éléments tels que le niveau d'huile moteur, le niveau d'huile du circuit hydraulique, le niveau de liquide de refroidissement, la tension des pneus et des chenilles, le niveau de carburant, le filtre à air... ;
- connaissance des composants susceptibles de présenter des phénomènes d'usure à court ou à long terme ;
- connaissance du champ d'application et de la validité des autorisations et contrôles ;
- connaissance de la réglementation relative à des contrôles spéciaux par des organismes de contrôle agréés ;
- connaissance des techniques, des produits et du matériel utilisés pour le petit entretien et le nettoyage ;
- connaissance des mesures préventives de sécurité et environnementales lors de l'approvisionnement en carburant et des mesures en cas de pollution résultant de l'approvisionnement en carburant ou de fuites ;
- connaissance des personnes responsables de réparations déterminées ;
- connaissance de la fiche de travail et, plus spécifiquement, de la rubrique " défaillances " ;
- connaissance de la lecture de plans ;
- connaissance des différents profils de talus et des profils de tranchées et de fouilles ;
- connaissance du but et de la signification des indications topographiques ;
- connaissance des possibilités d'utilisation du GPS en cas de déplacement de terres et de travaux d'excavation ;
- connaissance de l'utilisation d'un GPS ;
- connaissance des dimensions imposées et des divergences autorisées en cas de travaux d'excavation et de nivellement ;
- connaissance des exigences de nivellement et de compactage dans le cahier des charges ;
- connaissance de la capacité de chargement d'un tombereau ;
- connaissance de l'angle de pivotement pour le remplissage d'un tombereau ;
- connaissance de la position optimale d'un tombereau lors du chargement ;
- connaissance des procédures pour débloquer un véhicule coincé en vue d'éviter des dommages et de ne pas le faire remorquer inutilement par une autre machine ;
- connaissance des exigences légales d'application à des appareils de levage ;
- connaissance du tableau des charges de machines utilisées pour des travaux de hissage ;
- connaissance de techniques spécifiques d'étayage lors de l'exécution de travaux d'égouttage ;
- connaissance de techniques particulières d'exécution propres à des travaux de démolition ;
- connaissance approfondie des composants de la machine de chantier, des mécanismes de commande (leviers, pédales, instruments) et de leurs fonctions respectives ;
- connaissance approfondie de la portance du support et de l'état du sol ;
- connaissance approfondie des risques et mesures de prévention en cas de travaux à proximité d'excavations, de rives, de fossés, de piles, de personnes, de trafic, de conduites aériennes et enterrées, de câbles, tubes et autres obstacles.
2.2.2 Compétences
Compétences cognitives
- pouvoir adresser un rapport verbal et/ou écrit au supérieur ;
- pouvoir communiquer efficacement avec des collègues, clients et tiers : pouvoir se concerter concernant la préparation, l'exécution et la finition de la tâche et coordonner ses propres travaux en fonction des activités d'autres intervenants (équipe de construction) ;
- pouvoir communiquer à l'aide de signaux des mains et des bras et/ou de la radio ;
- pouvoir contrôler la présence d'EPI et d'EPC et pouvoir les utiliser conformément aux consignes spécifiques ;
- pouvoir reconnaître, prévenir et protéger contre les risques spécifiques de substances dangereuses (ciment et adjuvants, poussières de quartz, produits contenant de l'amiante...) ;
- pouvoir reconnaître, prévenir et protéger de risques spécifiques tels que l'électricité, le bruit, les vibrations, incendies et explosions ;
- pouvoir reconnaître et signaler des situations dangereuses, prendre des mesures appropriées en cas d'accidents et signaler les accidents et incidents ;
- pouvoir rechercher et consulter des sources d'information disponibles et fiables ;
- pouvoir exécuter l'ordre de travail conformément au planning et au timing ;
- pouvoir déterminer les matériels, outillages et machines nécessaires ;
- pouvoir agencer son propre poste de travail selon les consignes et/ou instructions et tenir compte de l'organisation générale du chantier et de l'ordre logique des travaux ;
- pouvoir gérer avec soin, efficacement et de manière sûre les matériels, outillages et machines ;
- pouvoir trier les déchets (amiante, acier, béton...) conformément aux directives ;
- pouvoir réagir de manière alerte en cas de détection de substances (amiante, entre autres) et de situations dangereuses : prévenir directement la direction du chantier et délimiter une (des) zone(s) de sécurité ;
- pouvoir installer et entretenir la signalisation :
- pouvoir comprendre, contrôler et utiliser l'ordre de travail et les documents de travail nécessaires ;
- pouvoir lire le manuel d'utilisation (dans sa propre langue) et comprendre les consignes d'utilisation, de contrôle et d'entretien ;
- pouvoir détecter des défaillances mécaniques et électriques, des irrégularités sur le plan du fonctionnement des composants et équipements de la machine de chantier ;
- pouvoir interpréter des signaux sonores et les différents témoins de contrôle et de signalisation ;
- pouvoir contrôler la tension des pneus et des chenilles, la pression de l'air, les différents niveaux de liquides, les fuites dans les conduites et flexibles, l'usure des équipements et s'ils sont complets ;
- pouvoir constater et qualifier la nature d'une usure et de défaillances et en faire rapport ;
- pouvoir arrimer la machine de chantier sur une plate-forme de chargement ;
- pouvoir déterminer l'itinéraire le plus efficace, pouvoir s'orienter ;
- pouvoir utiliser un GPS ;
- pouvoir adopter une conduite économique et défensive sur la voie publique, dans le respect du code de la route ;
- pouvoir tenir compte des dimensions de la machine de chantier dans le trafic ;
- pouvoir estimer l'état du revêtement routier et/ou du support sur la voie publique et des terrains privés (prévenir des dommages et éviter que la machine soit bloquée) ;
- pouvoir déterminer un site d'installation approprié avant le début des travaux ;
- pouvoir installer la machine ;
- pouvoir s'informer et contrôler les conditions du terrain et de l'environnement (conduites souterraines et aériennes éventuelles, câbles, tubes... et autres obstacles) ;
- pouvoir préalablement estimer les risques en cas de travaux de démolition (instabilité du support ou de la machine, présence de conduites aériennes et souterraines, de câbles, tubes, de débris qui tombent...) et, au besoin, adapter la méthode de travail ;
- en cas de travaux de démolition, pouvoir éviter des dommages aux bâtiments environnants, à la voie publique... ;
- pouvoir estimer les difficultés du terrain et adapter à la fois sa conduite et sa vitesse en conséquence (formation de traces, éviter de rouler sur des sols lisses ou instables) ;
- pouvoir monter et descendre des côtes avec une lourde charge, compte tenu de la répartition du centre de gravité ;
- pouvoir utiliser le blocage de différentiel lorsque la machine circule sur des terrains difficiles ;
- pouvoir débloquer un véhicule coincé ;
- pouvoir déverser le chargement de manière telle à donner une indication pour le déversement suivant ;
- pouvoir vérifier si personne ne se trouve à proximité de la machine ;
- pouvoir choisir l'équipement de la machine (longueur de flèche, type de benne, composants montables et réglables) en vue du trajet à parcourir, des mouvements à exécuter, de la position du terrain et de la fonction (soulever, excaver, creuser...) ;
- pouvoir manoeuvrer compte tenu de la rentabilité des mouvements, de la capacité de chargement et de la stabilité ;
- pouvoir faire en sorte que le temps de cycle de chargement soit aussi court que possible en choisissant l'angle de pivotement optimal et en se positionnant de façon optimale ;
- pouvoir travailler dans la marge des divergences autorisées ;
- pouvoir déblayer, arracher et supprimer des obstacles naturels avec la machine de chantier indiquée ;
- pouvoir comprendre des indications topographiques : interpréter des coordonnées visuelles (lignes de vision, ligne d'orientation ou autre tracée au moyen d'un fil de travail) ou les indicateurs d'un récepteur laser ;
- pouvoir agencer des lignes de vision ;
- pouvoir tracer la ligne d'orientation à l'aide d'un fil de travail ou d'un jet de sable ;
- pouvoir régler ou ajuster l'appareil d'émission laser ;
- pouvoir excaver ou creuser selon des mouvements fluides et synchronisés, en gardant en permanence l'oeil sur les piquets tracés ou le feed-back continu du récepteur laser ;
- pouvoir suivre et exécuter les indications d'un GPS et d'un ordinateur de bord ;
- pouvoir travailler avec la machine en fonction d'une profondeur déterminée, perpendiculairement et selon une marge de sécurité déterminée ;
- pouvoir combler ou remblayer une excavation existante jusqu'au niveau souhaité ;
- pouvoir répartir la terre acheminée ou entassée en couches successives ;
- pouvoir étaler les remblais (roche, sable) dans le cas d'un sol à portance réduite ;
- pouvoir agencer un rehaussement selon l'angle indiqué et avec l'équipement approprié et correctement réglé ;
- pouvoir compacter une surface répartie de manière égale ;
- pouvoir déterminer la pente d'un talus ;
- pouvoir creuser jusqu'à un nouveau profil, sur toute la largeur d'une tranchée, en un seul mouvement fluide ;
- pouvoir adapter la position des roues et de la lame (équipement) en fonction de l'état du sol (portance, dureté) ;
- pouvoir, sur la base des informations obtenues, détecter et dénuder les obstacles dans une tranchée à creuser ;
- pouvoir, selon des couches successives et à partir du point le plus bas, creuser en amont d'une tranchée, sans endommager les équipements d'utilité publique :
- pouvoir égaliser le sol et nettoyer les bords d'une tranchée ;
- pouvoir prévenir le responsable compétent en cas d'excavation de câbles, d'armatures, d'explosifs... ;
- pouvoir évaluer et contrôler l'outillage de levage et les charges à hisser ;
- pouvoir consulter le tableau des charges afin de ne pas dépasser la capacité de levage de la machine ;
- pouvoir déterminer la méthode d'arrimage ;
- pouvoir démarrer et arrêter la machine de chantier conformément à la procédure ;
- pouvoir respecter les consignes de l'entreprise en ce qui concerne le rangement de la machine de chantier ;
- pouvoir compléter des fiches de travail et autres documents administratifs ;
- pouvoir établir un rapport précis des tâches exécutées, des heures travaillées, du compteur de la machine, du matériel utilisé, des huiles, graisses et gasoil consommés, des défaillances techniques au niveau de la machine et de l'état de l'outillage de levage ;
- pouvoir vérifier et signaler les contrôles exécutés et à exécuter ;
- pouvoir conserver et vérifier la présence du certificat médical.
Aptitudes à résoudre des problèmes
- pouvoir évaluer de manière qualitative et quantitative ses propres travaux et les rectifier au besoin ;
- pouvoir réagir de manière appropriée face aux problèmes constatés concernant la qualité, la sécurité, l'environnement, le processus et la technique, compte tenu des consignes/procédures ;
Aptitudes en matière de motricité
- pouvoir appliquer les techniques ergonomiques appropriées de levage et de hissage.
- pouvoir utiliser des échelles et échafaudages conformément aux règles de sécurité et reconnaître et signaler des défaillances ;
- pouvoir veiller à ce que la machine de chantier soit toujours prête à être déplacée et utilisée : lubrifier les composants et équipements selon le plan de graissage, rectifier les niveaux de liquides... ;
- pouvoir faire le plein de carburant dans des conditions sûres ;
- pouvoir user un oil spill kit ;
- pouvoir verrouiller ou bloquer les composants mobiles en cas de transport de la machine de chantier ;
- pouvoir, sur indication d'un supérieur, répartir un terrain en zones de construction et de travail, notamment en ce qui concerne les plates-formes pour conteneurs, le parking et les passages de et vers des fouilles ;
- pouvoir utiliser les composants et les mécanismes de commande de manière maîtrisée, synchrone et sûre ;
- pouvoir installer les accessoires et équipements ;
- pouvoir conduire en évitant des chocs ;
- pouvoir exécuter des mouvements de hissage sans basculement et au sein de la zone de sécurité de la machine ;
- pouvoir réparer soi-même de simples défaillances mécaniques : fixer des composants détachés, libérer les graisseurs, remplacer des filtres ou conduites, réparer l'éclairage de la machine... ;
- pouvoir nettoyer le matériel et la cabine de commande.
2.2.3 Contexte
Contexte d'environnement
- cette profession est exercée sur des chantiers (construction d'habitations, de bâtiments utilitaires, de ponts, de routes et de voies navigables) ;
- cette profession s'exerce généralement au sein d'une équipe et la flexibilité nécessaire est importante pour s'adapter aux modifications du planning, à l'environnement, aux conditions climatiques ;
- l'ordre de travail et le résultat final sont strictement délimités et, dans de nombreux cas, des délais stricts s'appliquent, ce qui requiert une orientation sur le résultat, une résistance au stress, une concentration, de la flexibilité et de la persévérance ;
- le secteur de la construction connaît de nombreuses réglementations, normes, recommandations, codes de bonne pratique et fiches d'information techniques en matière de qualité, de sécurité, de santé, d'hygiène, de bien-être, d'environnement et de construction durable.
- la situation sur le lieu de travail peut impliquer le port de charges, des contacts avec des produits dangereux et des travaux dans des positions et conditions difficiles ;
- le lieu de travail peut impliquer que des travaux doivent être effectués à proximité de conduites souterraines et aériennes, du trafic et d'autres situations dangereuses.
Contexte d'action
- se soucier de la qualité et de la satisfaction du client en travaillant avec soin, précision et dévouement ;
- gérer attentivement des situations dangereuses, respecter la signalisation de sécurité sur le chantier et utiliser et entretenir les EPI et EPC avec soin ;
- gérer avec prudence les matières premières et produits, compte tenu des consignes de sécurité et environnementales ;
- suivre de près les développements (technologiques) dans le secteur nécessite une soif d'apprendre et la participation à des formations (obligatoires) ;
- une fonction de sécurité implique une attention accrue pour la sécurité et la santé des autres travailleurs de l'entreprise ou d'entreprises externes ;
- durant les travaux, le titulaire de la fonction doit surveiller scrupuleusement l'environnement et les mouvements de la machine de chantier ;
- durant les travaux, il échange des informations et donne des instructions claires.
2.2.4 Autonomie
- Fait preuve d'autonomie pour :
- déterminer l'itinéraire le plus efficace ;
- conduire une machine de chantier de manière sûre, économique et défensive ;
- contrôler si les travaux peuvent avoir lieu dans des circonstances sûres ;
- installer la machine de chantier de manière sûre ;
- démarrer la machine de chantier ;
- commander la machine de chantier de manière sûre ;
- remplir des tâches administratives ;
- contrôler la quantité et la qualité de son travail ;
- nettoyer et entretenir la machine de chantier ;
- signaler des défaillances ;
- achever les travaux ;
- quitter la machine de chantier de manière sûre.
- Est lié(e) par :
- un ordre de travail et un planning qui lui ont été communiqués ;
- des consignes de sécurité, de santé, de qualité et environnementales, des codes de bonne pratique, prescriptions techniques, fiches de produits et règles de circulation ;
- des accords relatifs à ses propres travaux pris avec des collègues et tiers ;
- des instructions du supérieur.
- Fait appel :
- au supérieur pour l'ordre de travail, les données, la planification, les livraisons, la signalisation de problèmes et de situations dangereuses et des instructions complémentaires ;
- aux aidants sur le chantier pour arrimer et détacher des charges en cas de travaux de levage ;
- à une personne plus compétente s'il ne parvient pas à résoudre un problème ou est confronté à des travaux qui ne relèvent pas de ses compétences ;
- au technicien (d'entretien) et/ou à des tiers en cas de pannes, d'interventions techniques, de contrôles et/ou d'entretien au niveau de la machine de chantier.
2.2.5 Responsabilité
- travailler au sein d'une équipe ;
- travailler dans le souci de la qualité ;
- travailler dans le respect du bien-être, de la sécurité et de l'environnement ;
- préparer les travaux à l'aide de la machine de chantier ;
- transporter la machine de chantier ;
- utiliser un GPS ou un ordinateur de bord ;
- communiquer avec des aidants et supérieurs ;
- exécuter des travaux de déplacement des terres et de terrassement ;
- creuser des tranchées et fouilles ;
- profiler ;
- arrimer des charges en cas de travaux de levage à l'aide d'une machine de chantier ;
- exécuter des travaux de levage à l'aide de la machine de chantier ;
- transporter des matériaux ;
- exécuter des travaux de terrassement pour égouts ;
- exécuter des travaux de démolition ;
- parachever les travaux exécutés à l'aide de la machine de chantier ;
- exécuter les contrôles et l'entretien journaliers de la machine de chantier ;
- remplir des tâches administratives ;
- remplir une fonction de sécurité.
2.3 Attestations requises
Le machiniste de chantier doit obligatoirement être en possession de :
- un certificat médical pour l'exécution d'une fonction de sécurité ;
- un permis de conduire C pour conduire une machine de chantier sur la voie publique
D'autres attestations ne sont pas obligatoires. Néanmoins, pour l'exécution de certains travaux et/ou de tâches à risques, certains certificats et/ou attestations sont requis, par exemple le certificat VCA etc.
Il est toujours recommandé de consulter la législation en vigueur car celle-ci peut être sujette à modifications.
1. AU NIVEAU GLOBAL
a. Titre
Machiniste de chantier (h/f)
b. Définition
Un machiniste de chantier conduit et commande une machine de chantier afin d'exécuter des travaux de terrassement, de déplacement de terres, de compactage, de petits travaux de levage et/ou des déplacements de matériaux (terre, gravier, rochers, pierres, sable, éléments de construction préfabriqué, tubes...) sur des chantiers.
c. Niveau
4
d. Année
2014
2. COMPETENCES
2.1 Enumération des compétences
ACTIVITES DE BASE
o Travaille en équipe (co00787) :
- communique de manière efficace et efficiente ;
- échange des informations avec des collègues et responsables ;
- se concerte concernant la préparation, l'exécution et l'achèvement des tâches ;
- fait rapport aux supérieurs ;
- collabore efficacement avec des collègues ;
- respecte les indications des responsables ;
- s'adapte de manière flexible (changement de collègues...).
o Travaille dans le respect de la qualité (co 00788) :
- évalue ses propres travaux d'un point de vue qualitatif et quantitatif et rectifie la situation au besoin ;
- utilise avec parcimonie les matériels, outillages, le temps et évite tout gaspillage ;
- respecte les règles d'application à la traçabilité des produits et travaux exécutés en tenant à jour les étiquettes et le marquage des matériaux utilisés.
o Travaille dans le respect du bien-être, de la sécurité et de l'environnement (co 00789) :
- reconnaît et signale des situations dangereuses, prend des mesures appropriées en cas d'accidents et signale les accidents et incidents conformément à des procédures internes ;
- applique les consignes relatives à la propreté et à l'hygiène ;
- travaille de manière ergonomique ;
- contrôle la présence et l'utilisation d'EPI et d'EPC (équipements de protection individuelle et collective) conformément aux consignes spécifiques ;
- veille à ce que les consignes en matière d'environnement et de sécurité soient respectées ;
- reconnaît, prévient et protège contre des risques spécifiques, tels que les substances dangereuses et nocives (ciment et adjuvants, poussières de quartz, produits contenant de l'amiante,...), le bruit, l'incendie et les explosions ;
- trie les déchets selon les consignes et demande des informations en cas de doute ;
- utilise l'eau pour les tâches et le nettoyage de manière efficace.
ACTIVITES SPECIFIQUES
o Prépare les travaux avec la machine de chantier (co00790) :
- reçoit et comprend la tâche à exécuter ;
- rassemble les documents nécessaires pour la tâche ;
- agence son propre poste de travail et le chantier selon les consignes et/ou instructions et tient à cet effet compte de l'organisation générale du chantier et de l'ordre logique des travaux ;
- choisit la machine et l'équipement appropriés ou les adapte ;
- met la machine de chantier en position de travail ;
- contrôle si des objets, câbles haute tension ou autres obstacles ne se trouvent pas au sein de la zone de travail ;
- place la signalisation.
o Transporte la machine de chantier (co00791) :
- monte une machine de chantier sur une plate-forme de chargement et l'en descend ;
- sécurise la machine de chantier sur une plate-forme de chargement ;
- prévoit la signalisation nécessaire ;
- adopte une conduite économique et défensive lorsqu'il circule avec une machine de chantier sur la voie publique.
o Utilise un GPS ou un ordinateur de bord (co00792) :
- utilise un GPS lors du transport ;
- utilise un GPS ou un ordinateur de bord en cas de travaux d'excavation et de déplacement de terres.
o Communique avec les aidants et supérieurs (co00793) :
- communique préalablement concernant l'ordre de travail ;
- communique durant l'exécution de l'ordre de travail (à l'aide de signaux et/ou d'une radio).
o Effectue des travaux de déplacement de terre et de terrassement (co00794) :
- commande la machine de chantier ;
- agence le terrain et le délimite ;
- prépare le terrain pour la construction ;
- effectue des travaux d'excavation et de déblaiement ;
- remblaie la surface ou les excavations ;
- surélève des terrains ;
- compacte les terres.
o Creuse des tranchées et des fouilles (co00795) :
- creuse sur la base de l'indication des lieux ;
- creuse autour d'obstacles (entre autres, les équipements d'utilité publique).
- remblaie la tranchée ou les fouilles ;
- nivelle les tranchées ou les fouilles remblayées.
o Profile (co00796) :
- ébauche des profils de talus ;
- creuse des talus selon le profil ;
- nettoie les fossés
- nivelle à l'aide de la machine de chantier ;
- nivelle à l'aide d'une machine de nivelage spécifique.
o Arrime des charges en cas de travaux de levage à l'aide d'une machine de chantier (co00797) :
- contrôle les charges quant à la présence de vices visibles ;
- contrôle si une charge peut être hissée ;
- contrôle l'outillage de levage ;
- arrime les charges de manière sûre ;
- équilibre la charge.
o Effectue des travaux de levage à l'aide de la machine de chantier (co00798) :
- choisit l'équipement de levage ;
- commande la machine de chantier en vue des travaux de levage ;
- détermine l'endroit où les éléments doivent être placés ;
- place les éléments.
o Transporte des matériaux (co00799) :
- installe la machine de chantier et charge les matériaux avec une efficacité optimale ;
- transporte les charges en suivant l'itinéraire le plus économique possible ;
- déverse le chargement.
o Exécute des travaux de terrassement pour égouts (co00800) :
- creuse sur la base de l'indication des lieux ;
- creuse autour d'obstacles (entre autres, les équipements d'utilité publique).
- exécute des étayages ;
- remblaie les tranchées des égouts ;
- nivelle les tranchées ou fouilles remblayées.
o Exécute des travaux de démolition (co00801) :
- aménage la zone de travail appropriée et l'entretient (en concertation avec la direction de chantier) ;
- exécute des travaux de démolition ;
- trie et entrepose les déchets de démolition selon les consignes et demande des informations en cas de doute.
o Achève les travaux exécutés avec la machine de chantier (co00802) :
- gare la machine de chantier ;
- arrête la machine de chantier et déconnecte la commande ;
- quitte le poste de commande ;
- abandonne la machine de chantier de façon sûre et la prépare pour le trajet de retour ;
- laisse un lieu de travail propre derrière lui.
o Effectue des contrôles et l'entretien quotidiens de la machine de chantier (co00803) :
- contrôle la machine de chantier avant mise en service ;
- effectue l'entretien quotidien ;
- effectue de petites réparations ;
- signale les défaillances ;
- signale la nécessité de contrôles, de réparations et d'entretiens spécifiques ;
- nettoie la machine de chantier.
o Remplit des tâches administratives (co00804) :
- complète la fiche de travail et les autres documents administratifs ;
- conserve et veille à la présence de documents de contrôle.
2.2 Description des compétences/activités à l'aide des éléments de descripteurs
2.2.1 Connaissances
- connaissances de base de l'arithmétique (contenances, poids spécifique, volumes...) ;
- connaissances de base de l'électricité ;
- connaissances de base du jargon professionnel en néerlandais et dans une deuxième langue nationale ;
- connaissances de base des risques spécifiques liés à l'amiante, aux poussières de quartz et à d'autres produits dangereux ;
- connaissances de base des systèmes et consignes de respect de l'environnement en fonction de ses propres travaux ;
- connaissance de l'organisation d'un chantier ;
- connaissance des consignes de sécurité, de santé, d'hygiène et de bien-être ;
- connaissance des risques spécifiques liés à l'électricité, au bruit, aux vibrations, aux incendies et aux explosions ;
- connaissance des techniques ergonomiques de levage, de hissage et de travail ;
- connaissance des EPI et EPC ;
- connaissance des pictogrammes (de sécurité) ;
- connaissance des prescriptions relatives à la gestion des déchets ;
- connaissance d'une consommation et d'une récupération optimisées de l'eau, des matériaux et de l'énergie ;
- connaissance de documents de travail, de la fiche de travail et d'autres documents administratifs : documents personnels, documents de bord et carnet d'instructions de la machine ;
- connaissance des consignes techniques et recommandations en fonction de ses propres travaux ;
- connaissance des méthodes et instruments de contrôle et de mesure ;
- connaissance des normes de qualité, valeurs et tolérances ;
- connaissance de la technologie de systèmes hydrauliques, pneumatiques et électriques, de moteurs diesel et de transmission de mouvements ;
- connaissance des différentes machines de chantier et de leurs caractéristiques, plus précisément de leur maniabilité, de leur déplacement, de leur puissance, de leur capacité d'excavation et de chargement, du type et de la portée des flèches ;
- connaissances des caractéristiques, des applications et des avantages et inconvénients de divers entraînements : chenilles et pneus ;
- connaissance des différents équipements pour les différentes fonctions de travail (excaver, saisir, hisser, pousser, charger...) ;
- connaissance des techniques pour l'installation des accessoires et équipements ;
- connaissance de la réglementation en matière d'arrimage de charges ;
- connaissance de l'état du réseau routier et de la charge autorisée sur les voies publiques ;
- connaissance des restrictions légales en cas de transport (exceptionnel) sur la voie publique ;
- connaissance du code de la route ;
- connaissance des principes de conduite écologique et défensive ;
- connaissance des exigences et responsabilités lors de l'exécution d'une fonction de sécurité (1), connaissance de l'utilisation de moyens de communication ; connaissance des signes normalisés des mains et des bras ;
- connaissance de la signalisation ;
- connaissance des exigences liées aux sites d'installation : horizontalité, stabilité, sol ferme, exempt d'obstacles et en dehors du trafic ;
- connaissance de l'impact de la fonction de travail sur l'agencement ;
- connaissance de mesures de prévention contre le risque de renversement ;
- connaissance des procédures de démarrage et d'arrêt ;
- connaissance de l'état de fonctionnement normal de la machine ;
- connaissance de la position et de la norme de fonctionnement (niveau normal) d'éléments tels que le niveau d'huile moteur, le niveau d'huile du circuit hydraulique, le niveau de liquide de refroidissement, la tension des pneus et des chenilles, le niveau de carburant, le filtre à air... ;
- connaissance des composants susceptibles de présenter des phénomènes d'usure à court ou à long terme ;
- connaissance du champ d'application et de la validité des autorisations et contrôles ;
- connaissance de la réglementation relative à des contrôles spéciaux par des organismes de contrôle agréés ;
- connaissance des techniques, des produits et du matériel utilisés pour le petit entretien et le nettoyage ;
- connaissance des mesures préventives de sécurité et environnementales lors de l'approvisionnement en carburant et des mesures en cas de pollution résultant de l'approvisionnement en carburant ou de fuites ;
- connaissance des personnes responsables de réparations déterminées ;
- connaissance de la fiche de travail et, plus spécifiquement, de la rubrique " défaillances " ;
- connaissance de la lecture de plans ;
- connaissance des différents profils de talus et des profils de tranchées et de fouilles ;
- connaissance du but et de la signification des indications topographiques ;
- connaissance des possibilités d'utilisation du GPS en cas de déplacement de terres et de travaux d'excavation ;
- connaissance de l'utilisation d'un GPS ;
- connaissance des dimensions imposées et des divergences autorisées en cas de travaux d'excavation et de nivellement ;
- connaissance des exigences de nivellement et de compactage dans le cahier des charges ;
- connaissance de la capacité de chargement d'un tombereau ;
- connaissance de l'angle de pivotement pour le remplissage d'un tombereau ;
- connaissance de la position optimale d'un tombereau lors du chargement ;
- connaissance des procédures pour débloquer un véhicule coincé en vue d'éviter des dommages et de ne pas le faire remorquer inutilement par une autre machine ;
- connaissance des exigences légales d'application à des appareils de levage ;
- connaissance du tableau des charges de machines utilisées pour des travaux de hissage ;
- connaissance de techniques spécifiques d'étayage lors de l'exécution de travaux d'égouttage ;
- connaissance de techniques particulières d'exécution propres à des travaux de démolition ;
- connaissance approfondie des composants de la machine de chantier, des mécanismes de commande (leviers, pédales, instruments) et de leurs fonctions respectives ;
- connaissance approfondie de la portance du support et de l'état du sol ;
- connaissance approfondie des risques et mesures de prévention en cas de travaux à proximité d'excavations, de rives, de fossés, de piles, de personnes, de trafic, de conduites aériennes et enterrées, de câbles, tubes et autres obstacles.
2.2.2 Compétences
Compétences cognitives
- pouvoir adresser un rapport verbal et/ou écrit au supérieur ;
- pouvoir communiquer efficacement avec des collègues, clients et tiers : pouvoir se concerter concernant la préparation, l'exécution et la finition de la tâche et coordonner ses propres travaux en fonction des activités d'autres intervenants (équipe de construction) ;
- pouvoir communiquer à l'aide de signaux des mains et des bras et/ou de la radio ;
- pouvoir contrôler la présence d'EPI et d'EPC et pouvoir les utiliser conformément aux consignes spécifiques ;
- pouvoir reconnaître, prévenir et protéger contre les risques spécifiques de substances dangereuses (ciment et adjuvants, poussières de quartz, produits contenant de l'amiante...) ;
- pouvoir reconnaître, prévenir et protéger de risques spécifiques tels que l'électricité, le bruit, les vibrations, incendies et explosions ;
- pouvoir reconnaître et signaler des situations dangereuses, prendre des mesures appropriées en cas d'accidents et signaler les accidents et incidents ;
- pouvoir rechercher et consulter des sources d'information disponibles et fiables ;
- pouvoir exécuter l'ordre de travail conformément au planning et au timing ;
- pouvoir déterminer les matériels, outillages et machines nécessaires ;
- pouvoir agencer son propre poste de travail selon les consignes et/ou instructions et tenir compte de l'organisation générale du chantier et de l'ordre logique des travaux ;
- pouvoir gérer avec soin, efficacement et de manière sûre les matériels, outillages et machines ;
- pouvoir trier les déchets (amiante, acier, béton...) conformément aux directives ;
- pouvoir réagir de manière alerte en cas de détection de substances (amiante, entre autres) et de situations dangereuses : prévenir directement la direction du chantier et délimiter une (des) zone(s) de sécurité ;
- pouvoir installer et entretenir la signalisation :
- pouvoir comprendre, contrôler et utiliser l'ordre de travail et les documents de travail nécessaires ;
- pouvoir lire le manuel d'utilisation (dans sa propre langue) et comprendre les consignes d'utilisation, de contrôle et d'entretien ;
- pouvoir détecter des défaillances mécaniques et électriques, des irrégularités sur le plan du fonctionnement des composants et équipements de la machine de chantier ;
- pouvoir interpréter des signaux sonores et les différents témoins de contrôle et de signalisation ;
- pouvoir contrôler la tension des pneus et des chenilles, la pression de l'air, les différents niveaux de liquides, les fuites dans les conduites et flexibles, l'usure des équipements et s'ils sont complets ;
- pouvoir constater et qualifier la nature d'une usure et de défaillances et en faire rapport ;
- pouvoir arrimer la machine de chantier sur une plate-forme de chargement ;
- pouvoir déterminer l'itinéraire le plus efficace, pouvoir s'orienter ;
- pouvoir utiliser un GPS ;
- pouvoir adopter une conduite économique et défensive sur la voie publique, dans le respect du code de la route ;
- pouvoir tenir compte des dimensions de la machine de chantier dans le trafic ;
- pouvoir estimer l'état du revêtement routier et/ou du support sur la voie publique et des terrains privés (prévenir des dommages et éviter que la machine soit bloquée) ;
- pouvoir déterminer un site d'installation approprié avant le début des travaux ;
- pouvoir installer la machine ;
- pouvoir s'informer et contrôler les conditions du terrain et de l'environnement (conduites souterraines et aériennes éventuelles, câbles, tubes... et autres obstacles) ;
- pouvoir préalablement estimer les risques en cas de travaux de démolition (instabilité du support ou de la machine, présence de conduites aériennes et souterraines, de câbles, tubes, de débris qui tombent...) et, au besoin, adapter la méthode de travail ;
- en cas de travaux de démolition, pouvoir éviter des dommages aux bâtiments environnants, à la voie publique... ;
- pouvoir estimer les difficultés du terrain et adapter à la fois sa conduite et sa vitesse en conséquence (formation de traces, éviter de rouler sur des sols lisses ou instables) ;
- pouvoir monter et descendre des côtes avec une lourde charge, compte tenu de la répartition du centre de gravité ;
- pouvoir utiliser le blocage de différentiel lorsque la machine circule sur des terrains difficiles ;
- pouvoir débloquer un véhicule coincé ;
- pouvoir déverser le chargement de manière telle à donner une indication pour le déversement suivant ;
- pouvoir vérifier si personne ne se trouve à proximité de la machine ;
- pouvoir choisir l'équipement de la machine (longueur de flèche, type de benne, composants montables et réglables) en vue du trajet à parcourir, des mouvements à exécuter, de la position du terrain et de la fonction (soulever, excaver, creuser...) ;
- pouvoir manoeuvrer compte tenu de la rentabilité des mouvements, de la capacité de chargement et de la stabilité ;
- pouvoir faire en sorte que le temps de cycle de chargement soit aussi court que possible en choisissant l'angle de pivotement optimal et en se positionnant de façon optimale ;
- pouvoir travailler dans la marge des divergences autorisées ;
- pouvoir déblayer, arracher et supprimer des obstacles naturels avec la machine de chantier indiquée ;
- pouvoir comprendre des indications topographiques : interpréter des coordonnées visuelles (lignes de vision, ligne d'orientation ou autre tracée au moyen d'un fil de travail) ou les indicateurs d'un récepteur laser ;
- pouvoir agencer des lignes de vision ;
- pouvoir tracer la ligne d'orientation à l'aide d'un fil de travail ou d'un jet de sable ;
- pouvoir régler ou ajuster l'appareil d'émission laser ;
- pouvoir excaver ou creuser selon des mouvements fluides et synchronisés, en gardant en permanence l'oeil sur les piquets tracés ou le feed-back continu du récepteur laser ;
- pouvoir suivre et exécuter les indications d'un GPS et d'un ordinateur de bord ;
- pouvoir travailler avec la machine en fonction d'une profondeur déterminée, perpendiculairement et selon une marge de sécurité déterminée ;
- pouvoir combler ou remblayer une excavation existante jusqu'au niveau souhaité ;
- pouvoir répartir la terre acheminée ou entassée en couches successives ;
- pouvoir étaler les remblais (roche, sable) dans le cas d'un sol à portance réduite ;
- pouvoir agencer un rehaussement selon l'angle indiqué et avec l'équipement approprié et correctement réglé ;
- pouvoir compacter une surface répartie de manière égale ;
- pouvoir déterminer la pente d'un talus ;
- pouvoir creuser jusqu'à un nouveau profil, sur toute la largeur d'une tranchée, en un seul mouvement fluide ;
- pouvoir adapter la position des roues et de la lame (équipement) en fonction de l'état du sol (portance, dureté) ;
- pouvoir, sur la base des informations obtenues, détecter et dénuder les obstacles dans une tranchée à creuser ;
- pouvoir, selon des couches successives et à partir du point le plus bas, creuser en amont d'une tranchée, sans endommager les équipements d'utilité publique :
- pouvoir égaliser le sol et nettoyer les bords d'une tranchée ;
- pouvoir prévenir le responsable compétent en cas d'excavation de câbles, d'armatures, d'explosifs... ;
- pouvoir évaluer et contrôler l'outillage de levage et les charges à hisser ;
- pouvoir consulter le tableau des charges afin de ne pas dépasser la capacité de levage de la machine ;
- pouvoir déterminer la méthode d'arrimage ;
- pouvoir démarrer et arrêter la machine de chantier conformément à la procédure ;
- pouvoir respecter les consignes de l'entreprise en ce qui concerne le rangement de la machine de chantier ;
- pouvoir compléter des fiches de travail et autres documents administratifs ;
- pouvoir établir un rapport précis des tâches exécutées, des heures travaillées, du compteur de la machine, du matériel utilisé, des huiles, graisses et gasoil consommés, des défaillances techniques au niveau de la machine et de l'état de l'outillage de levage ;
- pouvoir vérifier et signaler les contrôles exécutés et à exécuter ;
- pouvoir conserver et vérifier la présence du certificat médical.
Aptitudes à résoudre des problèmes
- pouvoir évaluer de manière qualitative et quantitative ses propres travaux et les rectifier au besoin ;
- pouvoir réagir de manière appropriée face aux problèmes constatés concernant la qualité, la sécurité, l'environnement, le processus et la technique, compte tenu des consignes/procédures ;
Aptitudes en matière de motricité
- pouvoir appliquer les techniques ergonomiques appropriées de levage et de hissage.
- pouvoir utiliser des échelles et échafaudages conformément aux règles de sécurité et reconnaître et signaler des défaillances ;
- pouvoir veiller à ce que la machine de chantier soit toujours prête à être déplacée et utilisée : lubrifier les composants et équipements selon le plan de graissage, rectifier les niveaux de liquides... ;
- pouvoir faire le plein de carburant dans des conditions sûres ;
- pouvoir user un oil spill kit ;
- pouvoir verrouiller ou bloquer les composants mobiles en cas de transport de la machine de chantier ;
- pouvoir, sur indication d'un supérieur, répartir un terrain en zones de construction et de travail, notamment en ce qui concerne les plates-formes pour conteneurs, le parking et les passages de et vers des fouilles ;
- pouvoir utiliser les composants et les mécanismes de commande de manière maîtrisée, synchrone et sûre ;
- pouvoir installer les accessoires et équipements ;
- pouvoir conduire en évitant des chocs ;
- pouvoir exécuter des mouvements de hissage sans basculement et au sein de la zone de sécurité de la machine ;
- pouvoir réparer soi-même de simples défaillances mécaniques : fixer des composants détachés, libérer les graisseurs, remplacer des filtres ou conduites, réparer l'éclairage de la machine... ;
- pouvoir nettoyer le matériel et la cabine de commande.
2.2.3 Contexte
Contexte d'environnement
- cette profession est exercée sur des chantiers (construction d'habitations, de bâtiments utilitaires, de ponts, de routes et de voies navigables) ;
- cette profession s'exerce généralement au sein d'une équipe et la flexibilité nécessaire est importante pour s'adapter aux modifications du planning, à l'environnement, aux conditions climatiques ;
- l'ordre de travail et le résultat final sont strictement délimités et, dans de nombreux cas, des délais stricts s'appliquent, ce qui requiert une orientation sur le résultat, une résistance au stress, une concentration, de la flexibilité et de la persévérance ;
- le secteur de la construction connaît de nombreuses réglementations, normes, recommandations, codes de bonne pratique et fiches d'information techniques en matière de qualité, de sécurité, de santé, d'hygiène, de bien-être, d'environnement et de construction durable.
- la situation sur le lieu de travail peut impliquer le port de charges, des contacts avec des produits dangereux et des travaux dans des positions et conditions difficiles ;
- le lieu de travail peut impliquer que des travaux doivent être effectués à proximité de conduites souterraines et aériennes, du trafic et d'autres situations dangereuses.
Contexte d'action
- se soucier de la qualité et de la satisfaction du client en travaillant avec soin, précision et dévouement ;
- gérer attentivement des situations dangereuses, respecter la signalisation de sécurité sur le chantier et utiliser et entretenir les EPI et EPC avec soin ;
- gérer avec prudence les matières premières et produits, compte tenu des consignes de sécurité et environnementales ;
- suivre de près les développements (technologiques) dans le secteur nécessite une soif d'apprendre et la participation à des formations (obligatoires) ;
- une fonction de sécurité implique une attention accrue pour la sécurité et la santé des autres travailleurs de l'entreprise ou d'entreprises externes ;
- durant les travaux, le titulaire de la fonction doit surveiller scrupuleusement l'environnement et les mouvements de la machine de chantier ;
- durant les travaux, il échange des informations et donne des instructions claires.
2.2.4 Autonomie
- Fait preuve d'autonomie pour :
- déterminer l'itinéraire le plus efficace ;
- conduire une machine de chantier de manière sûre, économique et défensive ;
- contrôler si les travaux peuvent avoir lieu dans des circonstances sûres ;
- installer la machine de chantier de manière sûre ;
- démarrer la machine de chantier ;
- commander la machine de chantier de manière sûre ;
- remplir des tâches administratives ;
- contrôler la quantité et la qualité de son travail ;
- nettoyer et entretenir la machine de chantier ;
- signaler des défaillances ;
- achever les travaux ;
- quitter la machine de chantier de manière sûre.
- Est lié(e) par :
- un ordre de travail et un planning qui lui ont été communiqués ;
- des consignes de sécurité, de santé, de qualité et environnementales, des codes de bonne pratique, prescriptions techniques, fiches de produits et règles de circulation ;
- des accords relatifs à ses propres travaux pris avec des collègues et tiers ;
- des instructions du supérieur.
- Fait appel :
- au supérieur pour l'ordre de travail, les données, la planification, les livraisons, la signalisation de problèmes et de situations dangereuses et des instructions complémentaires ;
- aux aidants sur le chantier pour arrimer et détacher des charges en cas de travaux de levage ;
- à une personne plus compétente s'il ne parvient pas à résoudre un problème ou est confronté à des travaux qui ne relèvent pas de ses compétences ;
- au technicien (d'entretien) et/ou à des tiers en cas de pannes, d'interventions techniques, de contrôles et/ou d'entretien au niveau de la machine de chantier.
2.2.5 Responsabilité
- travailler au sein d'une équipe ;
- travailler dans le souci de la qualité ;
- travailler dans le respect du bien-être, de la sécurité et de l'environnement ;
- préparer les travaux à l'aide de la machine de chantier ;
- transporter la machine de chantier ;
- utiliser un GPS ou un ordinateur de bord ;
- communiquer avec des aidants et supérieurs ;
- exécuter des travaux de déplacement des terres et de terrassement ;
- creuser des tranchées et fouilles ;
- profiler ;
- arrimer des charges en cas de travaux de levage à l'aide d'une machine de chantier ;
- exécuter des travaux de levage à l'aide de la machine de chantier ;
- transporter des matériaux ;
- exécuter des travaux de terrassement pour égouts ;
- exécuter des travaux de démolition ;
- parachever les travaux exécutés à l'aide de la machine de chantier ;
- exécuter les contrôles et l'entretien journaliers de la machine de chantier ;
- remplir des tâches administratives ;
- remplir une fonction de sécurité.
2.3 Attestations requises
Le machiniste de chantier doit obligatoirement être en possession de :
- un certificat médical pour l'exécution d'une fonction de sécurité ;
- un permis de conduire C pour conduire une machine de chantier sur la voie publique
D'autres attestations ne sont pas obligatoires. Néanmoins, pour l'exécution de certains travaux et/ou de tâches à risques, certains certificats et/ou attestations sont requis, par exemple le certificat VCA etc.
Il est toujours recommandé de consulter la législation en vigueur car celle-ci peut être sujette à modifications.
Nota
(1) Onder veiligheidsfunctie verstaat men elke werkpost waar motorvoertuigen, kranen, rolbruggen, hijstoestellen van welke aard ook, of machines die gevaarlijke installaties of toestellen in werking zetten, bestuurd worden voor zover dit de veiligheid en gezondheid van andere werknemers van de onderneming of van ondernemingen van buitenaf in gevaar kan brengen. Meer informatie op: http://www.werk.belgie.be/detailA_Z.aspx?id=1358
(1) Onder veiligheidsfunctie verstaat men elke werkpost waar motorvoertuigen, kranen, rolbruggen, hijstoestellen van welke aard ook, of machines die gevaarlijke installaties of toestellen in werking zetten, bestuurd worden voor zover dit de veiligheid en gezondheid van andere werknemers van de onderneming of van ondernemingen van buitenaf in gevaar kan brengen. Meer informatie op: http://www.werk.belgie.be/detailA_Z.aspx?id=1358
-